Allium flavum

Allium flavum, soğangiller (Amaryllidaceae) familyasının Allium cinsine ait, çok yıllık soğanlı bir bitkidir. Tür adı Latincede sarı anlamına gelir ve parlak sarı çiçeklerine işaret eder. Çiçekler uzun saplar üzerinde sarkık, çan biçimlidir ve gevşek bir şemsiye oluşturur; çiçek durumunu saran kın parçaları çoğu zaman çiçek saplarından çok daha uzundur. Yaprakları ince, yarı silindirik ve genellikle mavimsi yeşil renklidir.

Allium cinsinin üyeleri toprak altında bir soğan taşıyan, çok yıllık otsu bitkilerdir. Yaprakları genellikle şeritsi, ipliksi ya da içi boş borumsu yapıdadır ve ezildiğinde cinse özgü soğan ya da sarımsak kokusunu verir. Bu koku, dokularda bulunan kükürtlü bileşiklerden kaynaklanır. Çiçekler, gövdenin ucunda zarsı bir kını yırtarak açılan şemsiye biçimli bir çiçek durumunda toplanır; her çiçekte altı tepal, altı ercik ve üç gözlü üst durumlu bir yumurtalık bulunur.

Tür yaz aylarında çiçeklenir ve kurak, taşlı ve kayalık yamaçlarda, kireçtaşı kayalıklarında ve seyrek otlaklarda yetişir. Yayılışı Güney ve Orta Avrupa'dan Balkanlar, Anadolu ve Kafkasya'ya kadar uzanır. Çekici sarı çiçekleri nedeniyle kaya bahçelerinde süs bitkisi olarak da yetiştirilir. Türün birden fazla alttürü tanınmaktadır.

Cinsin bitkileri, kısa bir büyüme dönemine uyum sağlamış jeofitlerdir: sonbahar ve kış yağışlarıyla yapraklanır, ilkbahar ya da yaz başında çiçeklenir, ardından toprak üstü kısımları kuruyarak kurak dönemi soğan halinde geçirir. Çiçekler başta arılar olmak üzere çeşitli böcekler tarafından tozlaşır; meyve, çok sayıda siyah tohum içeren bir kapsüldür. Bazı türler çiçek durumunda küçük yavru soğancıklar oluşturarak eşeysiz olarak da çoğalabilir.

Dünyada yaklaşık bin türü bulunan Allium, Kuzey Yarımküre'nin en büyük bitki cinslerinden biridir ve tür çeşitliliğinin en yoğun olduğu bölgeler Akdeniz havzası ile Orta ve Batı Asya'dır. Türkiye, bu cinsin önemli çeşitlilik merkezlerinden biri sayılır; ülkede yüzlerce tür ve alttür bilinmekte olup bunların önemli bir kısmı endemiktir. Cins, soğan, sarımsak ve pırasa gibi kültür bitkilerini de içerir.