Allium deciduum

Allium deciduum, soğangiller (Amaryllidaceae) familyasının Allium cinsine ait, çok yıllık soğanlı bir bitkidir. Türkiye'den bilimsel olarak tanımlanmış, sınırlı yayılışa sahip türlerden biridir. Bu gruptaki türler genellikle ince yapraklı, orta boylu bitkilerdir ve gövde ucunda küçük çiçeklerden oluşan şemsiye biçimli bir çiçek durumu taşır.

Allium cinsinin üyeleri toprak altında bir soğan taşıyan, çok yıllık otsu bitkilerdir. Yaprakları genellikle şeritsi, ipliksi ya da içi boş borumsu yapıdadır ve ezildiğinde cinse özgü soğan ya da sarımsak kokusunu verir. Bu koku, dokularda bulunan kükürtlü bileşiklerden kaynaklanır. Çiçekler, gövdenin ucunda zarsı bir kını yırtarak açılan şemsiye biçimli bir çiçek durumunda toplanır; her çiçekte altı tepal, altı ercik ve üç gözlü üst durumlu bir yumurtalık bulunur.

Tür adı, yaprak dökmeyi ifade eden Latince bir sözcükten türetilmiştir ve yaprakların çiçeklenme döneminde kuruyarak dökülmesine gönderme yapar. Benzer türler gibi kurak ve kayalık yamaçlarda, açık bitki örtüsü içinde yetiştiği düşünülür. Dar yayılışlı türler, otlatma ve habitat kaybına karşı duyarlı olabilir.

Cinsin bitkileri, kısa bir büyüme dönemine uyum sağlamış jeofitlerdir: sonbahar ve kış yağışlarıyla yapraklanır, ilkbahar ya da yaz başında çiçeklenir, ardından toprak üstü kısımları kuruyarak kurak dönemi soğan halinde geçirir. Çiçekler başta arılar olmak üzere çeşitli böcekler tarafından tozlaşır; meyve, çok sayıda siyah tohum içeren bir kapsüldür. Bazı türler çiçek durumunda küçük yavru soğancıklar oluşturarak eşeysiz olarak da çoğalabilir.

Dünyada yaklaşık bin türü bulunan Allium, Kuzey Yarımküre'nin en büyük bitki cinslerinden biridir ve tür çeşitliliğinin en yoğun olduğu bölgeler Akdeniz havzası ile Orta ve Batı Asya'dır. Türkiye, bu cinsin önemli çeşitlilik merkezlerinden biri sayılır; ülkede yüzlerce tür ve alttür bilinmekte olup bunların önemli bir kısmı endemiktir. Cins, soğan, sarımsak ve pırasa gibi kültür bitkilerini de içerir.