Allium cupani

Allium cupani, Amaryllidaceae familyasının soğangiller (Allioideae) grubuna ait, Allium cinsinden çok yıllık, soğanlı küçük bir otsu bitkidir. Tür adı, Sicilyalı doğa bilimci Francesco Cupani'nin anısına verilmiştir. Akdeniz havzasına özgü kayalık ve kurak alan soğanlarından biridir.

Bitki genellikle ince ve narin yapılıdır; toprak altında lifli zarlarla örtülü küçük bir soğanı bulunur. Yaprakları çok dar, ipliksi ya da hafif oluklu olup çoğu zaman çiçeklenme döneminde kurumaya başlar. İnce gövdenin ucunda, zarımsı bir kın ile örtülü, az sayıda çiçekten oluşan gevşek bir şemsiye çiçek durumu yer alır. Çiçekler küçük, çan biçimli ve genellikle beyazımsı ile soluk pembe arası renktedir; tepal ortasında daha koyu bir damar görülebilir. Cinsin tüm üyeleri gibi ezildiğinde hafif soğan kokusu yayar.

Tür, kayalık yamaçlarda, taşlı ve kurak çayırlarda, çalılıklar arasındaki açıklıklarda ve kireçtaşı zeminlerde yetişir. Yaz sonu ile sonbahar başında çiçeklenir; böylece yazın kuraklığını toprak altındaki soğanı ile geçirip ilk yağışlarla birlikte gelişimini tamamlar. Çiçekleri arılar başta olmak üzere çeşitli böcekler tarafından tozlanır, ardından küçük siyah tohumlar içeren kapsül meyveler oluşur.

Yayılış alanı İtalya ve Sicilya'dan Balkanlar ve Ege bölgesine kadar Doğu ve Orta Akdeniz'i kapsar; farklı bölgelerdeki popülasyonlar bazı yazarlarca ayrı alt türler olarak değerlendirilir. Allium cinsi, Türkiye'nin en zengin bitki cinslerinden biridir ve ülkede çok sayıda yabani soğan türü yetişir. Bu küçük soğanın yaprakları dar ve soğanı ufak olduğundan gıda olarak bir önemi yoktur; ancak kurak Akdeniz habitatlarının bitki çeşitliliğine katkı sağlar ve kaya bahçelerinde süs bitkisi olarak ilgi görebilir.