Allium atropurpureum

Allium atropurpureum, nergisgiller (Amaryllidaceae) familyasının soğan, sarımsak ve pırasayı da kapsayan Allium cinsine ait çok yıllık, soğanlı ve otsu bir bitkidir. Adındaki atropurpureum sözcüğü koyu mor anlamına gelir ve çiçeklerinin neredeyse siyaha yakın, koyu mor rengini anlatır.

Bitki genellikle yarım metre ile bir metre arasında boylanabilen dik bir çiçek sapı oluşturur. Yaprakları tabandan çıkar, şerit biçimli ve oldukça geniştir; çoğunlukla çiçeklenme döneminde solmaya başlar. Çiçekleri, sapın ucunda yarım küre ya da yassı şemsiye biçiminde yoğun bir küme oluşturur. Tek tek çiçekler yıldız biçiminde açılır ve koyu şarap moru ile mor-siyah tonlar arasındadır; ortasındaki yumurtalık da koyu renklidir. Çiçeklenme ilkbahar sonu ile yaz başında gerçekleşir. Bitki ezildiğinde cinse özgü soğan kokusu yayar.

Doğal yaşam alanları bozkırlar, kuru çayırlar, tarla kenarları ve taşlı yamaçlardır. Cinsin diğer bozkır türleri gibi kurak yaz dönemini toprak altındaki soğanında geçirir. Çiçekleri arılar ve diğer tozlayıcı böcekler tarafından ziyaret edilir.

Yayılışı Orta ve Güneydoğu Avrupa'dan Balkanlar ve Anadolu'ya uzanır. Koyu renkli, gösterişli çiçekleri nedeniyle Avrupa'da süs bitkisi olarak bahçelerde yetiştirilir ve kesme çiçek olarak da kullanılır. Allium cinsi dünyada en fazla türe sahip bitki cinslerinden biridir; Türkiye bu cins açısından en zengin ülkelerden biridir ve pek çok endemik türe ev sahipliği yapar. Doğal yaşam alanlarındaki bozkırların tarıma açılması bu türün bazı bölgelerdeki popülasyonlarını olumsuz etkilemiştir.

Allium türlerinin tanımlanmasında soğanın yapısı, yaprakların sayısı ve kesiti, çiçek kümesinin biçimi ve çiçeklerin rengi gibi özellikler birlikte değerlendirilir. Cinsin birçok türü birbirine çok benzediğinden, kesin tanım için çoğunlukla çiçekli örneklerin yakından incelenmesi gerekir. Soğanlı bitkiler doğadan sökülmemeli, gözlemler fotoğrafla kayıt altına alınmalıdır.