Ageniaspis fuscicollis (Dalman, 1820)

Ageniaspis fuscicollis, zar kanatlılar (Hymenoptera) takımının Encyrtidae ailesine ait çok küçük bir asalak arı türüdür. Dalman tarafından 1820’de tanımlanmıştır ve özellikle ağ kurdu güvelerinin (Yponomeuta) asalağı olarak bilinir.

Encyrtidae, kalsit arıları (Chalcidoidea) üst ailesine ait, çoğu 1–2 mm boyunda, çok küçük asalak arılardan oluşan büyük bir ailedir. Üyelerin pek çoğu metalik parıltılı ya da koyu renklidir ve orta göğüs bölgesinin büyük, dışbükey yapısı ile güçlü sıçrama yetenekleri sayesinde tanınır. Dünya genelinde binlerce türü bilinir ve aile, tarımsal zararlılara karşı biyolojik mücadelede en çok kullanılan böcek gruplarından biridir. Konukçuları arasında koşniller, unlu bitler, kelebek ve güve larvaları, sinekler ve keneler gibi çok çeşitli canlılar bulunur. Bu arılar insanlar için tamamen zararsızdır.

Bu türün en dikkat çekici özelliği poliembriyonidir: dişi, konukçu güvenin yumurtasına tek bir yumurta bırakır; bu yumurta konukçu içinde bölünerek çok sayıda genetik olarak özdeş embriyo oluşturur. Konukçu yumurtadan çıkıp tırtıl olarak gelişmeye devam eder; asalak larvalar ise tırtılın içinde büyür ve sonunda tırtılı öldürerek onun kalıntısı içinde pupa olur. Bu durumda tırtıl, içi asalak pupalarla dolu bir “mumya”ya dönüşür.

Konukçuları olan Yponomeuta türleri elma, erik, alıç ve kuşburnu gibi ağaç ve çalılarda toplu ağlar kurarak yaprakları yiyen, zaman zaman meyve bahçelerinde ciddi zarar verebilen güvelerdir. Ageniaspis fuscicollis, bu zararlıların doğal düşmanları arasında önemli bir yer tutar ve elma ağ kurduna karşı biyolojik mücadelede kullanılmak üzere başka kıtalara da taşınmıştır.

Tür Avrupa ve Palearktik bölgenin geniş bir kesiminde, konukçularının bulunduğu meyve bahçeleri, çalılıklar ve orman kenarlarında yaygındır. Çıplak gözle zor fark edilen bu küçük arılar, tarım ekosistemlerinde zararlı popülasyonlarını sessizce baskılayan önemli canlılardır.