Aegilops speltoides

Aegilops speltoides, buğdaygiller (Poaceae) familyasına ait tek yıllık, yabani bir ot türüdür. Kültür buğdayının yakın yabani akrabalarından biridir ve bilimsel açıdan büyük önem taşır: makarnalık ve ekmeklik buğdayın genomunu oluşturan B genomunun kaynağına en yakın tür olarak kabul edilir. Anadolu, Suriye, Irak ve çevresini kapsayan Bereketli Hilal bölgesinde yayılış gösterir.

Bitki genellikle ince gövdeli, dik ya da yatıkça büyüyen, birkaç gövdeden oluşan küçük öbekler halinde gelişir. Başakları dar ve uzundur; başakçıklar kılçıklı ya da kılçıksız olabilir. Türün diğer Aegilops türlerinden bir farkı, yabancı tozlaşmaya daha yatkın olmasıdır. Olgunlaşan başaklar eklem yerlerinden parçalanarak tohumların yayılmasını sağlar.

Aegilops cinsi, buğdaygiller (Poaceae) familyasında yer alan, yaklaşık yirmi kadar türü bulunan tek yıllık otsu bitkilerden oluşur. Bu cinsin üyeleri Akdeniz havzası, Batı ve Orta Asya'da yayılış gösterir; türlerin büyük bölümü Anadolu ve Bereketli Hilal çevresinde bulunur. Başaklar genellikle dar, silindirik ya da hafifçe şişkin olup kılçıklı başakçıklardan oluşur ve olgunlaştığında çoğunlukla eklem yerlerinden parçalanarak tohumların yayılmasını sağlar.

Bu cinsin türleri buğday cinsi Triticum ile çok yakın akrabadır ve doğada zaman zaman onunla melezleşebilir. Bu türler kuru çayırlarda, step alanlarında, tarla kenarlarında, yol kıyılarında ve bozulmuş alanlarda yetişir; sonbahar ya da kış başında çimlenip ilkbaharda başaklanır ve yaz başında tohumlarını döker. Ekili tarlalarda zaman zaman yabancı ot olarak görülebilirler. Yabani akrabaları oldukları buğdaya kuraklık, tuzluluk ve hastalıklara dayanıklılık gibi özellikler kazandırabilecek genler taşıdıkları için gen bankalarında korunur ve ıslah çalışmalarında yoğun biçimde kullanılırlar. Türkiye, bu genetik çeşitliliğin en önemli merkezlerinden biridir.