Aegilops speltoides var. ligustica

Aegilops speltoides var. ligustica, buğdaygiller ailesi Poaceae içinde yer alan Aegilops speltoides türünün bir varyetesidir. Aegilops speltoides, kültür buğdayının en yakın yabani akrabalarından biridir ve ekmeklik ile makarnalık buğdayın genetik yapısındaki B genomunun kaynağıyla yakından ilişkili kabul edilir. Bu nedenle buğdayın evrimini anlamak açısından büyük bilimsel önem taşır.

Tür tek yıllık, saplarını demet halinde oluşturan, genellikle 30–80 cm boylanabilen bir ottur. Yaprakları dar ve şeritsidir. Başakları ince, uzun ve basıktır; görünüş olarak kavılca buğdayını andırır, tür adı speltoides de bu benzerlikten gelir. Aegilops speltoides içinde iki ana form ayırt edilir: başağın tüm başakçıkları kılçıksız olan form ile yalnızca tepedeki başakçıkları uzun kılçıklı olan form. ligustica varyetesi, tepe başakçıklarında belirgin kılçıklar taşıyan formdur. Olgunlaştığında başak parçalara ayrılarak dökülür.

Tür Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'da, özellikle Bereketli Hilal bölgesinde yayılış gösterir. Güneydoğu Anadolu, buğdayın tarıma alındığı bölgeye yakınlığı nedeniyle bu türün yayılış alanının önemli bir parçasıdır. Kuru ve yarı kurak çayırlarda, taşlık yamaçlarda, tarla kenarlarında ve yol kenarlarında yetişir. İlkbaharda büyür, yaz başında tohum bağlar ve kuraklığı tohum halinde geçirir.

Buğdayın yabani akrabası olarak Aegilops speltoides, hastalıklara ve çevresel strese karşı dayanıklılık genleri bakımından buğday ıslahında değerli bir gen kaynağıdır. Doğal popülasyonlarının korunması, gıda güvenliği açısından da önem taşır. Bu nedenle yabani buğday akrabalarının tohumları dünyanın pek çok gen bankasında saklanmakta, doğal yetişme alanlarının korunması ise iklim değişikliğine dayanıklı yeni buğday çeşitlerinin geliştirilmesi için gelecekte de önemini koruyacak bir öncelik olarak görülmektedir.