Aegilops markgrafii

Aegilops markgrafii, buğdaygiller ailesi Poaceae içinde yer alan Aegilops cinsine ait tek yıllık bir yabani ot türüdür. Bazı kaynaklarda Aegilops caudata adıyla da anılır. Aegilops türleri, kültür buğdayının yakın akrabası olan yabani buğdaygillerdir ve buğdayın evriminde önemli rol oynamışlardır.

Bitki genellikle 20–40 cm boylanan, saplarını demet halinde oluşturan bir ottur. Yaprakları dar ve şeritsidir. Başakları ince, silindirik ve uzundur; başakçıklar üst üste dizilir. Türün belirgin özelliği, başağın tepesindeki başakçıkların uzun kılçıklar taşıması, alt başakçıkların ise kılçıksız ya da kısa kılçıklı olmasıdır. Olgunlaştığında başak bütün halinde dökülür ve tohumlar bu şekilde yayılır.

Tür Doğu Akdeniz bölgesinde, Balkanlar'ın güneyinden Ege adalarına, Anadolu'ya ve Orta Doğu'ya kadar yayılış gösterir. Kuru çayırlarda, taşlık yamaçlarda, yol kenarlarında, nadas tarlalarında ve tarım alanlarının kenarlarında yetişir. İlkbahar sonunda ve yaz başında çiçeklenir ve tohum bağlar. Sıcak ve kurak yazlara uyum sağlamış tek yıllık bir bitki olarak yaz kuraklığını tohum halinde geçirir.

Aegilops türleri, kuraklığa, tuzluluğa ve hastalıklara dayanıklılık gibi özellikleri nedeniyle buğday ıslahında değerli gen kaynakları olarak kabul edilir. Türkiye, bu cinsin dünyadaki en önemli çeşitlilik merkezlerinden biridir ve buğdayın yabani akrabalarının korunması açısından büyük önem taşır. Bu türlerin doğal popülasyonları, aşırı otlatma ve yaşam alanlarının tarıma açılması nedeniyle baskı altında olabilir. Bu nedenle yabani buğday akrabalarının tohumları dünyanın pek çok gen bankasında saklanmakta, doğal yetişme alanlarının korunması ise iklim değişikliğine dayanıklı yeni buğday çeşitlerinin geliştirilmesi için gelecekte de önemini koruyacak bir öncelik olarak görülmektedir.