Acheta domesticus (Fabricius, 1787)

Acheta domesticus, ev cırcır böceği olarak bilinen, cırcır böcekleri (Gryllidae) familyasına ait bir türdür. İnsan yerleşimlerine uyum sağlamış olması ve dünya genelinde besin ve yem amacıyla yetiştirilmesiyle en tanınmış cırcır böceklerinden biridir.

Cırcır böcekleri (Gryllidae), düz kanatlılar (Orthoptera) takımında uzun, ipliksi antenleri, yassı ve silindirik gövdeleri ile karın ucundaki bir çift belirgin uzantı (serkus) ile tanınan böceklerdir. Dişilerin karın ucunda iğne biçimli uzun bir yumurta koyma borusu bulunur. Erkekler ön kanatlarını birbirine sürterek ses çıkarır; bu öterek çağırma, dişileri cezbetmek ve bölge savunmak için kullanılır ve özellikle akşam ve gece saatlerinde duyulur.

Ergin bireyler yaklaşık 2 cm uzunluğundadır. Gövde açık sarımsı kahverengidir; başın üst kısmında koyu enine bantlar bulunur. Kanatları iyi gelişmiştir ve arka kanatlar ön kanatların gerisinden kuyruk gibi uzanır. Erkeklerin tiz ve düzenli ötüşü özellikle geceleri evlerin, ahırların ve sıcak bodrumların içinden duyulur.

Cırcır böcekleri eksik başkalaşım geçirir; yumurtadan çıkan nimfler birkaç deri değiştirme sonunda kanatlı ergin olur. Çoğu tür hepçildir: bitki parçaları, tohumlar, çürüyen organik maddeler ve küçük omurgasızlarla beslenir. Toprakta açtıkları ya da taş altında buldukları sığınaklarda gündüzü geçirir, gece etkin olurlar. Doğada kuşlar, sürüngenler, yarasalar ve küçük memeliler için önemli bir besin kaynağıdır.

Türün kökeninin Güneybatı Asya ve Kuzey Afrika olduğu düşünülür; ancak insanlarla birlikte dünyanın pek çok bölgesine yayılmıştır. Sıcaklığa ihtiyaç duyduğundan soğuk iklimlerde yalnızca ısıtılan binalarda ve çöplüklerde yaşayabilir. Günümüzde sürüngen, kuş ve balık yemi olarak yaygın biçimde üretilir ve bazı ülkelerde insan besini olarak da onaylanmıştır. Zararlı değildir, ancak kalabalık topluluklar kumaş ve gıdalara zarar verebilir.