Viscum album

Viscum album, Türkçede ökseotu olarak bilinen, sandal ağacı takımına (Santalales) ait yarı parazit bir bitkidir. Geleneksel olarak Viscaceae familyasında, güncel sınıflandırmalarda ise sandal ağacıgiller (Santalaceae) içinde değerlendirilir. Ağaçların dalları üzerinde yaşar ve özellikle kışın, yaprak döken ağaçlarda yeşil top biçimli kümeleriyle kolayca fark edilir.

Bitki, çatallanarak dallanan sarımsı yeşil gövdelerden oluşan ve çapı yaklaşık 1 m'ye ulaşabilen yuvarlak kümeler oluşturur. Yaprakları karşılıklı, derimsi, dil biçimli ve her dem yeşildir. İki evciklidir; erkek ve dişi bireyler ayrıdır. Küçük, sarımsı çiçekleri kış sonu ve ilkbaharda açar. Meyveleri beyaz, yarı saydam, yapışkan özlü etli meyvelerdir ve kış aylarında olgunlaşır.

Ökseotu fotosentez yapabilir, ancak su ve mineral maddeleri konakçının iletim dokularına bağlanan emeçler (haustoryumlar) aracılığıyla alır. Tohumları, meyveleri yiyen ardıç kuşu ve karabaş ötleğen gibi kuşlar tarafından dışkı yoluyla ya da gagaya yapışarak dallara taşınır. Elma, kavak, ıhlamur, söğüt gibi yaprak döken ağaçların yanı sıra alt türlerine bağlı olarak çam ve göknar üzerinde de yaşar. Yoğun enfeksiyonlar konakçı ağacı zayıflatabilir.

Tür Avrupa'nın büyük bölümünden Batı ve Orta Asya'ya kadar yayılır; Türkiye'de de çeşitli ağaçlar üzerinde yaygındır. Bitki, özellikle meyveleri ve yaprakları, insanlar ve evcil hayvanlar için zehirli maddeler içerir; bu nedenle tüketilmemelidir. Avrupa'da kış bayramlarında süs bitkisi olarak kullanılması gibi kültürel bir önemi de vardır. Yapışkan meyve özü eskiden kuş yakalamak için "ökse" yapımında kullanılmış ve bitkinin Türkçe adı da buradan gelmiştir.

Sandal ağacı takımı (Santalales), parazit ve yarı parazit yaşam biçiminin özellikle yaygın olduğu bir bitki takımıdır. Bu takımın üyeleri konakçılarıyla kurdukları ilişki, kuşlarla ve böceklerle olan etkileşimleri ve bazı türlerin tarım ile ormancılık açısından taşıdığı önem nedeniyle bilimsel olarak ilgi çekici bir grup oluşturur.