Typhloglomeris kosswigi (Golovatch, 1989)

Typhloglomeris kosswigi, Glomerida takımının Glomeridellidae familyasına ait küçük bir top kırkayağı türüdür. Tür adı, Türkiye faunasının araştırılmasına uzun yıllar katkıda bulunmuş Alman zoolog Curt Kosswig'in onuruna verilmiştir. Cinsin diğer üyeleri gibi gözleri körelmiş, soluk renkli ve mağara ile derin toprak ortamlarına uyum sağlamış bir hayvandır.

Typhloglomeris cinsi, Glomeridellidae familyasına ait, gözleri körelmiş ya da tamamen kaybolmuş, genellikle soluk renkli küçük top kırkayaklarını kapsar. Cinsin adı da bu körlüğe gönderme yapar. Üyeleri çoğunlukla mağaralarda, kaya yarıklarında ve derin toprak katmanlarında yaşar; bu tür yeraltı ortamlarına uyum sağlamış hayvanlarda pigment kaybı, uzamış duyu kılları ve yavaş metabolizma sık görülür. Cinsin türleri başlıca Balkanlar, Anadolu ve çevresindeki karstik bölgelerden bilinir ve dar yayılışlı oldukları için yaşam alanlarının bozulmasına karşı hassastırlar.

Glomerida takımının üyeleri, tehlike anında vücutlarını tam bir top biçiminde kıvırabilen kısa, geniş gövdeli kırkayaklardır. Sırt plakaları geniş ve kubbe biçimlidir; bu yapı onları dıştan bakıldığında tespihböceklerine (Armadillidium) benzetir, ancak her vücut halkasında iki çift bacak bulunması ve arka uçtaki büyük kalkan plakası ile ayrılırlar. Erkeklerde vücudun arka ucunda telopod adı verilen, çiftleşmede kullanılan değişikliğe uğramış bacaklar yer alır ve türlerin ayırt edilmesinde bu yapılar belirleyicidir.

Kırkayaklar (Diplopoda), vücut halkalarının büyük bölümünde iki çift bacak taşıyan, karada yaşayan eklembacaklılardır. Yavaş hareket ederler, nemli ortamlara bağımlıdırlar ve ağırlıklı olarak çürümekte olan bitki artıklarıyla, ölü yapraklarla ve bunların üzerindeki mantar ve bakterilerle beslenirler. Bu nedenle ölü organik maddenin parçalanmasında ve toprağın oluşumunda önemli bir rol üstlenirler. Pek çok tür, savunma amacıyla vücut yanlarındaki bezlerden kötü kokulu ya da tahriş edici salgılar çıkarır; bu salgılar insanlar için tehlikeli değildir, ancak cilde veya göze temas ettiğinde hafif tahrişe yol açabilir.

Anadolu, Balkanlar ile Kafkasya arasında bir köprü konumunda olduğu ve dağlık, parçalı bir yapıya sahip olduğu için kırkayak çeşitliliği bakımından zengindir. Bölgedeki pek çok kırkayak türü dar bir alanda yayılış gösterir ve yalnızca birkaç bölgeden kaydedilmiştir. Bu türlerin bilinen kayıtlarının önemli bir kısmı, yirminci yüzyılda Avrupalı uzmanların Anadolu'da yaptığı araştırmalara dayanır.