Turcolana adaliae (Botosaneanu & Notenboom, 1989)

Turcolana adaliae, eşek böcekleri takımının (Isopoda) Cirolanidae ailesine ait, yeraltı sularında yaşayan küçük bir kabukludur. Tür adı, Antalya’nın eski adı olan Adalia’dan gelir ve Güney Anadolu kıyı bölgesinin karstik yeraltı sularından tanımlanmıştır.

Cirolanidae ailesi, eşek böcekleri takımının (Isopoda) çoğunlukla denizel, yüzücü ve leşçil türlerini içeren büyük bir ailesidir. Üyeleri yumurtamsı, sırttan hafifçe kubbeli bir vücuda, güçlü yürüme bacaklarına ve yüzmeye yardımcı karın üyelerine sahiptir. Denizel türler genellikle leşle, ölü ya da zayıflamış hayvanlarla beslenen etkili temizleyicilerdir. Ailenin dikkat çekici bir kısmı ise kıyıya yakın karstik akiferlere, ankialin (tuzlu-tatlı su karışımı) mağaralara ve yeraltı sularına yerleşmiştir.

Turcolana cinsi, Cirolanidae ailesinin yeraltı sularına uyum sağlamış küçük bir cinsidir ve adını Türkiye’den alır. Cinsin bilinen türleri Anadolu’nun batı ve güneybatı kıyı bölgeleri ile çevresindeki adaların karstik yeraltı sularından tanımlanmıştır. Üyeleri birkaç milimetre uzunluğunda, gözsüz ve pigmentsiz, beyazımsı ve ince yapılı canlılardır. Bu özellikler, ışıksız ve besince fakir ortamlarda yaşayan yeraltı hayvanlarının (stigobiyontlar) tipik uyumlarıdır.

Bu stigobiyont eşek böcekleri kuyular, kaynaklar ve mağara suları gibi yeraltı ortamlarında yaşar; biyolojileri ayrıntılı olarak bilinmemekle birlikte, akrabaları gibi organik artıklar ve küçük omurgasızlarla beslendikleri düşünülür. Yayılışlarının dar olması, kıyı akiferlerinin aşırı kullanımı, tuzlanma ve kirlenme gibi tehditler karşısında onları savunmasız kılar. Bilimsel açıdan ise Akdeniz havzasının jeolojik geçmişini ve deniz seviyesi değişimlerini anlamaya yardımcı olan önemli canlılardır. Yeraltı sularının temizliği ve sürekliliği, bu türlerin varlığını doğrudan belirler; bu nedenle bulundukları kaynak ve kuyuların korunması büyük önem taşır. İnsanlar için herhangi bir tehlike oluşturmazlar.