Tulipa pulchella

Tulipa pulchella, zambakgiller (Liliaceae) familyasının lale (Tulipa) cinsine ait küçük yapılı bir yabani laledir. Günümüzde birçok botanikçi bu bitkiyi Tulipa humilis türünün bir varyetesi ya da eş adı olarak değerlendirir. Tür adı Latincede güzel, zarif anlamına gelir.

Küçük bir soğandan gelişen bitki genellikle 10–15 santimetre kadar boylanır. Toprağa yakın açılan, dar, şerit biçimli, grimsi yeşil birkaç yaprağı vardır. İlkbaharın başında, çoğu zaman karların erimesinin hemen ardından, sap başına genellikle tek, yıldız biçiminde açılan çiçekler oluşturur. Çiçekler mor, pembemsi mor ya da eflatun tonlarındadır; ortası çoğunlukla koyu mavimsi ya da sarımsı bir lekeyle süslüdür.

Dağlık bölgelerde taşlık yamaçlarda, kayalık çayırlarda ve kar sınırına yakın açık alanlarda yetişir. Yılın büyük bölümünü toprak altında soğan olarak geçirir; kısa ilkbahar döneminde yapraklanır, çiçeklenir ve tohum bağlar. Çiçekleri arılar ve diğer böcekler tarafından tozlanır.

Laleler, Orta Asya'dan Anadolu'ya, Balkanlar'a ve Kuzey Afrika'ya uzanan geniş bir bölgede doğal olarak yetişen, yaklaşık yüz kadar türü bulunan bir cinstir. Anadolu ve çevresi, yabani lale türleri bakımından en zengin bölgeler arasındadır. Yabani türler bahçe lalelerinden genellikle daha küçük yapılı olmaları, dar yaprakları ve yıldız biçiminde açılan çiçekleriyle ayrılır. Pek çok yabani lale, bahçe kültüründe de değerli süs bitkileri olarak yetiştirilir.

Türün ve yakın akrabalarının doğal yayılışı Türkiye'nin güney ve doğusundaki dağlık bölgeler ile İran gibi komşu ülkeleri kapsar. Yabani laleler, özellikle süs bitkisi ticareti için doğadan soğan toplanması ve yaşam alanlarının bozulması nedeniyle baskı altındadır; bu nedenle doğadan sökülmemeli, yerinde korunmalıdır.