Tulipa armena

Tulipa armena, zambakgiller (Liliaceae) familyasının Tulipa cinsine bağlı soğanlı, çok yıllık bir lale türüdür. Kısa ya da orta boylu bir türdür; dalgalı kenarlı, mavimsi yeşil yaprakları gövdenin alt kısmında toplanır. Çiçeği tek ve kadeh biçimlidir; çoğunlukla kırmızı renkli olup dipte koyu bir leke taşır, ancak sarı çiçekli formları da bulunur. İlkbahar sonunda ve yaz başında, yüksek kesimlerde çiçek açar.

Dağ bozkırlarında, taşlık yamaçlarda ve tarla kenarlarında yetişir. Doğu Anadolu, Kafkasya ve kuzeybatı İran çevresinde yayılış gösterir.

Tulipa cinsinin üyeleri, yaz kuraklığını toprak altındaki soğanlarında geçiren çok yıllık bitkilerdir. Soğan, dışta kahverengi bir zarla örtülüdür; bu zarın iç yüzünün tüylü olup olmaması türlerin ayrımında kullanılır. İlkbaharda birkaç şeritsi veya mızraksı yaprak ile genellikle tek, bazen birkaç çiçek taşıyan bir gövde oluşur. Çiçekler altı tepallidir, altı stamen ve üç loplu bir tepecik taşır; çiçekler güneşte açılıp akşam kapanır. Meyve, çok sayıda yassı tohum içeren bir kapsüldür ve tohumdan çiçek açan bir bitki elde edilmesi birkaç yıl sürer.

Cinsin yaklaşık yüz türü bulunur ve doğal yayılışı Güney Avrupa ve Kuzey Afrika'dan Orta Asya'ya uzanır; çeşitlilik merkezi Orta Asya dağlarıdır. Türkiye, doğal lale türleri bakımından zengindir ve lale, Osmanlı kültüründe sanattan mimariye kadar önemli bir simge olmuştur. Bugün bahçelerde yetiştirilen sayısız lale çeşidi, uzun ıslah çalışmalarının ürünüdür. Doğal lale türleri doğadan soğan toplanması, tarım alanlarının genişlemesi ve aşırı otlatma nedeniyle baskı altındadır; soğanların sökülmemesi türlerin korunması için önemlidir. Pek çok yabani lale türü, bahçe lalelerinin ıslahında da genetik kaynak olarak değer taşır.