İçeriğe geç
Türkiye Yaban Hayatı

Triticum baeoticum ssp. baeoticum var. viridihaussknechtii

Triticum baeoticum ssp. baeoticum var. viridihaussknechtii


Triticum baeoticum subsp. baeoticum var. viridihaussknechtii, yabani siyez olarak bilinen Triticum baeoticum türü içinde tanımlanmış bir varyetedir. Eski buğday sınıflandırmalarında başak rengi, kılçık rengi ve tüylülük gibi özelliklere dayanarak çok sayıda varyete ayırt edilmiştir; bu ad da yeşil başaklı bir biçimi belirtir ve Doğu'nun florasını inceleyen botanikçi Haussknecht'in adına gönderme yapan bir varyetenin yeşil formunu ifade eder. Günümüzde bu tür ayrıntılı varyeteler çoğunlukla ayrı taksonomik birim olarak kabul edilmez.

Yabani siyez tek yıllık, öbek oluşturan ve 50–100 cm kadar boylanabilen bir bitkidir. Başakları ince, yassı ve uzun kılçıklıdır. Olgunlaşınca başak kendiliğinden kırılır ve başakçıklar tek tek dökülür; bu, yabani buğdayları kültür buğdaylarından ayıran en önemli özelliktir. Taneler kavuzlara sıkıca sarılı kalır.

Kurak ve yarı kurak alanların taşlık yamaçlarında, bozkırlarda, meşe açıklıklarında ve tarla kenarlarında yetişir. Sonbaharda çimlenir, ilkbahar sonu ile yaz başında çiçeklenir, yaz kuraklığından önce tohumlarını döker. Kendine tozlaşma, renk ve tüylülük gibi özelliklerin popülasyonlar içinde sabit kalmasını kolaylaştırır.

Yabani siyezin yayılışı Balkanlar'ın güneyinden Anadolu, Kafkasya, Irak ve İran'a kadar uzanır. Kültür siyezinin atası olan bu tür, Güneydoğu Anadolu'daki evcilleştirme süreçleri nedeniyle tarım tarihinde önemli bir yere sahiptir. Varyeteler halinde tanımlanan biçimler, türün genetik çeşitliliğini yansıtır ve buğday ıslahı için gen kaynağı olarak değer taşır.

Buğday cinsi (Triticum), insanlık tarihinde tarımın başlangıcıyla doğrudan ilişkili bir bitki grubudur. Yabani ve kültür buğdayları arasındaki ilişkiler, kromozom takımlarının sayısına ve genom yapısına göre incelenir. Anadolu, bu cinsin hem yabani akrabalarını hem de geleneksel yerel çeşitlerini barındırması bakımından dünyanın en önemli gen merkezlerinden biri olarak kabul edilir.

Yorumlar

Yorumları görüntüle

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir. Giriş yap