Tripterygion tripteronotus

Tripterygion tripteronotus, üç sırt yüzgecine sahip olmasıyla ünlü olan Üçyüzgeçgiller (Tripterygiidae) familyasının tipik bir Akdeniz üyesidir. Bu tür, özellikle üreme dönemindeki çarpıcı renk değişimiyle bilinir.

Taksonomik Sınıflandırma

SeviyeSınıflandırma AdıAçıklamaÂlem (Kingdom)Animalia (Hayvanlar)Şube (Phylum)Chordata (Kordalılar)Aile (Family)Tripterygiidae (Üçyüzgeçgiller)Cins (Genus)TripterygionTür (Species)T. tripteronotus (Risso, 1810)

Genel Özellikler ve Ekoloji

Fiziksel Özellikler:

• Boyut: Küçük yapılı bir balıktır; maksimum toplam uzunluğu genellikle 9 cm TL (Toplam Uzunluk) civarındadır.
• Ayırt Edici Özellik: Cinsin adından da anlaşıldığı gibi, sırtında üç ayrı sırt yüzgeci bulunur. Üreme döneminde erkekler çarpıcı bir renk değiştirir: Vücutları kırmızımsı-kahverengi olurken, başları siyaha döner ve yüzgeçleri mavimsi parıltılar taşır. Dişiler ve üremeyen erkekler ise daha soluk, genellikle kahverengi tonlardadır.
• Morfoloji: Vücut ince ve uzundur. Gözlerinin üzerinde küçük, fırfır benzeri uzantılar (cirri) bulunabilir.

Habitat ve Dağılım:

• Dağılım Alanı: Akdeniz, Karadeniz ve Doğu Atlantik'in bazı kıyı bölgelerinde yaygındır.
• Yaşam Alanı: Sığ kıyı sularında, genellikle bol alg örtüsünün ve güneş ışığının olduğu kayalık deniz tabanlarında yaşar.
• Derinlik: Çok sığ sulardan (yaklaşık 1 metreden) başlayarak 12 metreye kadar olan derinliklerde bulunabilir.

Beslenme:

• Diyet: Esas olarak küçük bentik omurgasızlarla beslenen bir etçildir. Diyetinde küçük kabuklular ve deniz tabanında yaşayan diğer mikrofauna bulunur.

Davranış ve Biyolojik Gerçekler:

• Üreme: Yumurta bırakan (ovipar) bir türdür. Üreme mevsimi ilkbahar ve yazdır. Erkekler çok bölgeseldir (territorial) ve yuvayı (kaya altı veya oyuk) agresifçe savunurlar. Dişinin bıraktığı yumurtalar yapışkan olup yuvaya tutunur ve erkek tarafından korunur.
• Zehirlilik: Tripterygion tripteronotus türü zehirli değildir. Bu türün insanlar için herhangi bir zehir mekanizması taşıdığına dair bilimsel bir kayıt bulunmamaktadır ve zararsız kabul edilir.

Korunma Durumu ve Kaynak

• Tehdit Durumu (IUCN): Yaygın dağılımı ve istikrarlı popülasyonu nedeniyle En Az Endişe Veren (Least Concern - LC) kategorisinde listelenmiştir (2014 değerlendirmesi).
• Hassasiyet: Düşük. Habitatı olan sığ kıyı bölgeleri kirlilikten etkilenebilir, ancak genel olarak popülasyonu güçlüdür.

Kaynak: Ahmet Taşçı – Yaban Hayatı Bilimcisi (Ichthyoloji, FishBase, IUCN verileri ve deniz biyolojisi araştırmalarından derlenmiştir)

Fotoğraf: https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Tripterygion_tripteronotum#/media/File:Tripterygion_tripteronotus_Rab.JPG