Traunsteinera sphaerica

Traunsteinera sphaerica, orkidegiller (Orchidaceae) ailesinin Traunsteinera cinsine ait karasal bir orkidedir. Yakın akrabası Traunsteinera globosa gibi, gövde ucunda toplanan yoğun, yuvarlak ya da kısa konik biçimli bir çiçek durumuyla tanınır. Bazı yazarlar bu taksonu T. globosa içinde bir alttür olarak değerlendirir.

Bitki ince ve dik bir gövdeye ve gövde boyunca dizilmiş birkaç dar, mızraksı yaprağa sahiptir. Çiçekler pembe ile leylak arasında değişen tonlardadır; çiçek örtüsü parçalarının uçları genişleyerek kaşık biçimini alır. Dudak üç loplu, mahmuz kısa ve incedir. Çiçeklenme yaz başında, genellikle dağ çayırlarının en renkli olduğu dönemde gerçekleşir.

Tür, yüksek dağların subalpin ve alpin çayırlarında, otlaklarda ve orman sınırı çevresindeki açıklıklarda yetişir. Yayılış alanı Kafkasya ve Kuzeydoğu Anadolu'yu kapsar; Türkiye'de Doğu Karadeniz dağlarının yüksek kesimleri bu türün bilinen yaşam alanları arasındadır.

Orkideler (Orchidaceae), çiçekli bitkilerin en kalabalık ailelerinden biridir ve dünya genelinde yirmi binden fazla tür içerir. Avrupa ve Anadolu'daki orkidelerin tamamı karasal, yani toprakta yetişen otsu bitkilerdir; toprak altında yumru ya da kalınlaşmış kökler taşırlar. Tohumları toz kadar küçüktür ve besin dokusu içermediğinden çimlenebilmek için topraktaki belirli mantarlarla ortak yaşam (mikoriza) kurmak zorundadır. Bu nedenle orkideler yavaş gelişir ve yaşam alanlarının bozulmasına karşı son derece duyarlıdır.

Yabani orkidelerin tümü Nesli Tehlike Altında Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme (CITES) kapsamında koruma altındadır. Anadolu'da salep yapımı amacıyla yumruların sökülmesi, aşırı otlatma, tarım alanlarının genişlemesi ve çayırların yapılaşmaya açılması orkide popülasyonlarını tehdit eden başlıca etkenlerdir. Doğada görülen orkidelerin koparılmaması ya da sökülmemesi, yalnızca fotoğraflanarak kayıt altına alınması türlerin korunmasına önemli katkı sağlar.