Traunsteinera globosa

Traunsteinera globosa, orkidegiller (Orchidaceae) ailesinin Traunsteinera cinsine ait karasal bir orkidedir. Bitki genellikle 25–60 cm boylanır; ince ve dik gövdesi üzerinde birkaç adet dar, mızraksı yaprak bulunur. En dikkat çekici özelliği, gövde ucunda toplanan yoğun, küre ya da konik biçimli çiçek durumudur.

Çiçekler açık pembeden leylak rengine kadar değişir ve çoğu zaman küçük, koyu benekler taşır. Çiçek örtüsü parçalarının uçları kaşık biçiminde genişler; bu ayrıntı türü benzer görünen Orchis ve Dactylorhiza türlerinden ayırmaya yardımcı olur. Dudak üç loplu, mahmuz ise kısa ve incedir. Çiçeklenme, yüksekliğe bağlı olarak genellikle Haziran ve Temmuz aylarında gerçekleşir. Çiçekler nektar sunmaz; tozlaşma çoğunlukla çiçeklerin görünüşüne aldanan böceklerle sağlanır.

Tür, kireçli toprakların egemen olduğu dağ ve alpin çayırlarında, otlaklarda ve orman açıklıklarında yaşar. Yayılış alanı Orta ve Güney Avrupa dağlarını, özellikle Alpler, Karpatlar ve Balkanlar'ı kapsar.

Orkideler (Orchidaceae), çiçekli bitkilerin en kalabalık ailelerinden biridir ve dünya genelinde yirmi binden fazla tür içerir. Avrupa ve Anadolu'daki orkidelerin tamamı karasal, yani toprakta yetişen otsu bitkilerdir; toprak altında yumru ya da kalınlaşmış kökler taşırlar. Tohumları toz kadar küçüktür ve besin dokusu içermediğinden çimlenebilmek için topraktaki belirli mantarlarla ortak yaşam (mikoriza) kurmak zorundadır. Bu nedenle orkideler yavaş gelişir ve yaşam alanlarının bozulmasına karşı son derece duyarlıdır.

Yabani orkidelerin tümü Nesli Tehlike Altında Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme (CITES) kapsamında koruma altındadır. Anadolu'da salep yapımı amacıyla yumruların sökülmesi, aşırı otlatma, tarım alanlarının genişlemesi ve çayırların yapılaşmaya açılması orkide popülasyonlarını tehdit eden başlıca etkenlerdir. Doğada görülen orkidelerin koparılmaması ya da sökülmemesi, yalnızca fotoğraflanarak kayıt altına alınması türlerin korunmasına önemli katkı sağlar.