Trachynia distachya

Trachynia distachya, buğdaygiller (Poaceae) familyasına ait tek yıllık küçük bir otsu bitkidir. Günümüzde çoğunlukla Brachypodium distachyon adıyla bilinir; Trachynia adı, bu türü Brachypodium cinsinin çok yıllık üyelerinden ayıran eski bir cins adıdır. Bitki bilimi açısından özel bir öneme sahiptir: küçük genomu, kısa yaşam döngüsü ve kolay yetiştirilmesi nedeniyle buğday, arpa ve yem bitkileri gibi serin iklim tahıllarının araştırılmasında model bitki olarak kullanılır.

Genellikle 10–40 cm boyunda, ince saplı, dik ya da tabanda dirsekli büyüyen bir bitkidir. Yaprakları dar, düz ve hafif tüylüdür. Çiçek durumu, sap üzerinde kısa saplı ya da sapsız birkaç iri başakçıktan oluşan seyrek bir salkım görünümündedir. Başakçıklar çok çiçekli, yassı ve belirgin kılçıklıdır; olgunlaştıklarında sarımsı renk alırlar.

Kurak ve yarı kurak, güneşli yerleri sever. Taşlık yamaçlarda, nadas tarlalarında, yol kenarlarında, makilik ve frigana açıklıklarında ve bozulmuş meralarda yaygın olarak görülür. Sonbahar ya da kış yağışlarıyla çimlenir, ilkbaharda çiçeklenir ve yaz kuraklığı başlamadan tohumlarını dökerek yaşam döngüsünü tamamlar. Kendine tozlaşan bir bitkidir; bu özellik de genetik çalışmalarda tercih edilmesinin nedenlerinden biridir.

Doğal yayılış alanı Akdeniz havzası ve Orta Doğu'dan Orta Asya'ya kadar uzanır; başka kıtalara da taşınmış ve yer yer yabanileşmiştir. Türkiye'de özellikle Akdeniz ve Ege kıyı bölgelerinde ve iç kesimlerin kurak alanlarında rastlanan yaygın bir türdür. Ekonomik değeri düşük olsa da kurak meralarda erken ilkbaharda hayvanlar tarafından otlanır ve bilimsel araştırmalar için küresel ölçekte önem taşır.

Buğdaygiller familyası, dünyada on binden fazla türüyle çiçekli bitkilerin en büyük ve ekonomik açıdan en önemli familyalarından biridir. Bu familyanın çiçekleri küçük ve gösterişsizdir; tozlaşma çoğunlukla rüzgârla gerçekleşir. Çayır ve bozkır ekosistemlerinin temelini oluşturan bu bitkiler, pek çok böcek, kuş ve memeli için besin ve barınak sağlar.