Thelepus cincinnatus (Fabricius, 1780)

Thelepus cincinnatus, Terebellidae ailesine ait, orta ve büyük boylu bir deniz solucanıdır. Tür adı Latincede kıvırcık saçlı anlamına gelir ve ön kısımdaki çok sayıda kıvrımlı tutunaca işaret eder. Thelepus cinsinin üyelerinde solungaçlar dallanmamış, çok sayıda ince iplik biçimindedir ve ön halkaların üzerinde kümeler oluşturur.

Bu ailedeki solucanların en belirgin özelliği, ağzın üst kısmından çıkan ve hayvanın vücut uzunluğunu bile aşabilen, sürekli hareket eden ince tutunaç demetidir. Vücut ön ve arka olmak üzere iki bölgeye ayrılır: kalınca olan ön bölgede kıl demetleri ve kanca biçimli küçük kıllar (uncini) bulunurken, arka bölge daha ince ve yumuşaktır. Çoğu türde göğüs halkalarının üzerinde, kanın taşıdığı oksijen nedeniyle parlak kırmızı görünen dallı solungaçlar yer alır.

Bu solucanlar ömürlerinin büyük kısmını aynı yerde, kendi yaptıkları yumuşak ya da kum kaplı tüplerin içinde geçirir. Gündüz veya gece tutunaçlarını tüpten dışarı uzatarak çevredeki zemini tarar ve dipte biriken organik parçacıkları, tek hücreli algleri ve küçük canlı kalıntılarını toplar. Bu tür beslenme, deniz tabanında madde döngüsünün önemli bir halkasını oluşturur. Larvalar kısa ya da uzun bir süre su sütununda yaşadıktan sonra dibe yerleşir ve kendi tüplerini inşa etmeye başlar.

Tür, özellikle kuzey yarımkürenin soğuk ve ılıman denizlerinde geniş bir yayılış gösterir ve dünyanın birçok bölgesinden kaydedilmiştir. Taş altlarında, kaya yarıklarında ve kaba kumlu zeminlerde, kum ve kabuk parçalarından yapılmış sağlam tüpler içinde yaşar. Türkiye kıyılarındaki dip faunası çalışmalarında kaydedilen çok kıllı solucanlar arasında yer alır.

İnsanlar için herhangi bir tehlike oluşturmayan bu solucanlar, deniz tabanı topluluklarının bileşimini izleyen bilimsel çalışmalarda sıkça kaydedilir; bulundukları ortamın çökel yapısı ve organik madde düzeyi hakkında bilgi verdikleri için çevresel izleme açısından da değerlidir. Tür düzeyinde ayrım, kıl ve kancacıkların biçimi, solungaç yapısı ve vücut halkalarının sayısı gibi ancak mikroskop altında görülebilen özelliklere dayandığından çoğunlukla uzmanlık gerektirir.