Tetrarthrosoma turcicum (Verhoeff, 1898)

Tetrarthrosoma turcicum, yassı sırtlı çok ayaklılar (Polydesmida) takımında yer alan Paradoxosomatidae ailesine ait bir çok ayaklı türüdür. Tür 1898 yılında Verhoeff tarafından tanımlanmıştır ve adı Türkiye'ye atıfta bulunur. Tetrarthrosoma, Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'da yayılış gösteren, Paradoxosomatidae ailesine bağlı küçük bir çok ayaklı cinsidir. Bu cinsin üyeleri yassı sırtlı, gözsüz ve görece küçük boyutlu çok ayaklılardır.

Paradoxosomatidae, Polydesmida takımının en kalabalık ailelerinden biridir ve dünya genelinde binlerce tür içerir. Ailenin üyeleri özellikle tropik ve subtropik bölgelerde çeşitlilik gösterir; Akdeniz havzası ve Orta Doğu'da da çeşitli cinsleri bulunur. Bu çok ayaklılar gözsüzdür, sırt plakalarının yanlarında genellikle belirgin çıkıntılar (paranota) taşır ve erişkinlerde vücut çoğunlukla 20 halkadan oluşur. Türlerin ayrımı esas olarak erkeklerin gonopod yapısına dayanır. Bazı türler, savunma salgılarında siyanür bileşikleri üretir ve tedirgin edildiklerinde badem kokusu yayarlar.

Polydesmida takımının üyeleri gözsüzdür ve sırt plakalarının yanlarında paranota adı verilen kanat benzeri çıkıntılar taşır; bu nedenle halk arasında “yassı sırtlı çok ayaklılar” olarak da anılırlar. Erişkinlerde vücut genellikle 19 veya 20 halkadan oluşur. Türlerin ayrımı çoğunlukla erkeklerin yedinci halkasındaki üreme bacaklarının (gonopod) yapısına dayanır; bu nedenle tür düzeyinde tanı genellikle mikroskobik inceleme gerektirir. Bazı türlerin savunma salgıları hidrojen siyanür türevleri içerir ve karakteristik badem kokusu yayar.

Çok ayaklılar (Diplopoda), vücut halkalarının çoğunda iki çift bacak taşıyan, yavaş hareketli ve büyük ölçüde zararsız eklem bacaklılardır. Kırkayaklardan farklı olarak zehirli çeneleri yoktur ve avlanmazlar; bunun yerine çürümekte olan yaprak, odun ve diğer bitkisel artıklarla beslenirler. Bu sayede ölü organik maddenin parçalanmasında, besin maddelerinin toprağa geri kazandırılmasında ve toprak yapısının iyileşmesinde önemli rol oynarlar. Tehlike anında birçok tür, vücudunun yanlarındaki bezlerden kötü kokulu savunma salgıları çıkarır; bu salgılar insanlar için tehlikeli değildir, ancak ciltte hafif tahriş veya renk lekesi bırakabilir.

Bu grubun dişileri yumurtalarını toprağa ya da çürümüş odunun içine bırakır; bazı türler yumurtaları için topraktan küçük bir yuva örer. Yavrular yumurtadan az sayıda halka ve bacakla çıkar ve her deri değiştirmede yeni halkalar ekleyerek erişkin boyuta ulaşır (anamorfik gelişim). Doğal düşmanları arasında kuşlar, küçük memeliler, kurbağalar, böcekler ve örümcekler bulunur. Dar yayılışlı türlerin çoğu, orman tahribatı ve yaşam alanlarının kuruması gibi yerel değişikliklere karşı hassastır; ancak birçoğunun koruma durumu değerlendirilmemiştir.