Tetrarthrosoma ciliciense (Verhoeff, 1898)

Tetrarthrosoma ciliciense, çok ayaklılar (Diplopoda) sınıfının Polydesmida takımına ve Paradoxosomatidae ailesine bağlı bir kırkayak türüdür. Tür adı, Anadolu'nun güneyindeki tarihi Kilikya bölgesine işaret eder. Tetrarthrosoma cinsi, Doğu Akdeniz bölgesinde yayılış gösteren az sayıda türden oluşan küçük bir cinstir.

Polydesmida takımının üyeleri gözsüzdür ve vücut segmentlerinin yanlarında paranota adı verilen yassı ya da kabarık çıkıntılar taşır. Paradoxosomatidae ailesinin üyeleri genellikle 20 segmentli bir vücuda sahiptir ve takımın en zengin ailelerinden birini oluşturur. Türlerin ayrımı büyük ölçüde erkeklerin üreme amaçlı dönüşmüş bacakları olan gonopodların yapısına göre yapılır. Bu cinsin üyeleri orta boylu, kahverengi tonlarında kırkayaklardır.

Aile üyeleri nemli toprak, yaprak döküntüsü, taş ve kütük altları ile orman tabanında yaşar. Çürüyen bitki artıkları ve organik maddeyle beslenen ayrıştırıcılardır; ölü yaprakların parçalanmasına ve toprağın verimliliğine katkı sağlarlar. Özellikle nemli mevsimlerde ve gece saatlerinde aktiftirler, kurak dönemleri toprak içinde ya da taş altında geçirirler. Yavrular az sayıda segmentle doğar ve deri değişimleriyle gelişir.

Polydesmida takımının birçok üyesi, düşmanlarına karşı yan bezlerinden keskin kokulu savunma maddeleri salgılar. Bu salgılar küçük avcıları uzak tutar; insanlar için ise ciddi bir tehlike oluşturmaz. Bu kırkayaklar ısırmaz ve zehirli değildir. Anadolu'nun güneyini de kapsayan Doğu Akdeniz bölgesi, pek çok dar yayılışlı kırkayak türüne ev sahipliği yapar.

Çok ayaklılar, karada yaşayan en eski hayvan gruplarından biridir ve dünya genelinde on binden fazla türle temsil edilir. Kırkayakların, çıyanlardan farklı olarak zehirli çeneleri yoktur; hareketleri yavaştır ve korunmak için sert dış iskeletlerine ve kimyasal savunmalarına güvenirler. Nem kaybına karşı duyarlı oldukları için kuru havalarda saklanırlar.