Sternbergia colchiciflora

Sternbergia colchiciflora, nergisgiller (Amaryllidaceae) familyasının Sternbergia cinsine bağlı, küçük, soğanlı ve çok yıllık bir bitki türüdür. Tür adı, çiçeklerinin acıçiğdemleri (Colchicum) andırmasına işaret eder.

Cinsin en küçük türlerinden biridir. Sonbaharda, yapraklar henüz yokken, topraktan hemen çıkan ve gövdesi neredeyse görünmeyen tek, açık sarı renkli, dar tepalli bir çiçek açar. Çiçeğin uzun tüpü büyük ölçüde toprak altında kalır. Dar, şeritsi yapraklar daha sonra, kış sonu ya da ilkbaharda ortaya çıkar. Meyve de toprağa yakın gelişir ve ilkbaharda olgunlaşır. Çiçekleri hafif kokuludur.

Kuru, taşlık yamaçlarda, bozkırlarda ve seyrek çalılıklarda yetişir. Güney Avrupa'dan Anadolu, Kafkasya ve İran'a kadar geniş ama kesintili bir yayılış gösterir; birçok yerde nadir görülür. Küçük boyu ve kısa çiçeklenme süresi nedeniyle gözden kolayca kaçar.

Sternbergia cinsinin bütün türleri, soğanlarının ticaret amacıyla doğadan toplanması nedeniyle uluslararası ticareti denetim altına alan CITES sözleşmesinin ekinde yer alır. Türkiye'de de doğal soğanlı bitkilerin sökülmesi ve ihracatı yasal düzenlemelerle sınırlandırılmıştır. Cinsin üyeleri, nergisgillerin çoğu gibi alkaloit içerir ve yenmemelidir.

Cinsin üyeleri, sonbaharda açan altın sarısı çiçekleriyle tanınır ve yayılışları Akdeniz havzasından Orta Asya'ya uzanır. Anadolu, bu cinsin tür çeşitliliği bakımından en önemli bölgeleri arasındadır. Bazı türleri süs bitkisi olarak yetiştirilir; ancak bahçe için kullanılacak soğanların doğadan toplanmamış, üretilmiş materyalden sağlanması gerekir. Sonbaharda çiçek açmaları, bu dönemde hâlâ etkin olan arılar ve diğer böcekler için değerli bir besin kaynağı sağlar. Yaz kuraklığını ise yapraksız olarak toprak altında dinlenerek geçirirler.