Squilla mantis (Linnaeus, 1758)

Squilla mantis, ağız bacaklılar (Stomatopoda) takımının Squillidae familyasına ait, Akdeniz’in en iyi bilinen ve en yaygın ağız bacaklısıdır. Akdeniz’in yanı sıra doğu Atlas Okyanusu kıyılarında da yaşar. Erginleri genellikle 15–20 santimetre uzunluğa ulaşır. Gövdesi açık kahverengi ya da krem renklidir; kuyruk yelpazesinin ön kısmında bulunan, açık bir halkayla çevrili iki koyu göz benzeri leke türün en kolay tanınan özelliğidir.

Ağız bacaklılar, on ayaklı kerevit ve karideslerden ayrı bir takım oluşturan, yalnızca denizlerde yaşayan avcı kabuklulardır. En belirgin özellikleri, peygamberdevesinin ön bacaklarını andıran, katlanır biçimdeki güçlü ikinci çene bacaklarıdır. Squilla mantis’te bu bacaklar avı saplamaya yarayan uzun dikenli birer mızrak gibidir. Gözleri saplı, hareketli ve son derece gelişmiş bileşik gözlerdir.

Tür, sığ kıyı sularından sahanlığın daha derin kısımlarına kadar çamurlu ve kumlu zeminlerde kazdığı tünellerde yaşar. Daha çok gece ve alacakaranlıkta etkindir; tünelinin ağzında pusuya yatarak balık, karides ve diğer omurgasızları avlar. Dişiler yumurta kitlesini tünel içinde korur, larvalar ise planktonda geliştikten sonra dibe yerleşir.

Akdeniz ülkelerinde, özellikle İtalya ve Hırvatistan gibi Adriyatik kıyılarında ticari olarak avlanan ve sevilerek yenen bir deniz ürünüdür. Dip trolü ve uzatma ağlarıyla yakalanır. Keskin dikenli yakalayıcı bacakları ve kuyruk dikenleri nedeniyle çıplak elle tutulduğunda yaralayıcı olabilir, bu yüzden dikkatle ele alınmalıdır.