Scrophularia candelabrum

Scrophularia candelabrum, sıracaotugiller (Scrophulariaceae) familyasının Scrophularia cinsine ait bir bitki türüdür. Türkçede bu cinsin üyelerine genel olarak sıracaotu denir. Tür adı Latincede “şamdan” anlamına gelir ve büyük olasılıkla bitkinin dallanma biçimine işaret eder.

Scrophularia cinsinin üyeleri çoğunlukla çok yıllık otsu bitkiler ya da yarı çalılardır. Gövdeleri genellikle dört köşelidir, yaprakları karşılıklı dizilir. Çiçekler dalların ucunda dallı salkımlar ya da salkım benzeri çiçek durumlarında toplanır. Çiçek tacı küçük, küremsi ya da şişkin borumsu, iki dudaklıdır; renkleri çoğunlukla kahverengimsi-mor, kırmızımsı, yeşilimsi ya da sarımsıdır. Çiçeklerin içinde çoğunlukla körelmiş bir beşinci erkek organ (staminodyum) bulunur ve bu yapı türlerin tanımlanmasında önemlidir.

Sıracaotlarının çiçekleri bol nektar üretir ve başta yaban arıları ve eşek arıları olmak üzere çeşitli böcekler tarafından ziyaret edilir. Cinsin üyeleri kurak taşlık yamaçlardan nemli orman kenarlarına ve dere boylarına kadar farklı yaşam alanlarında yetişir. Meyve, çok sayıda küçük tohum içeren bir kapsüldür. Bazı türler halk hekimliğinde cilt hastalıkları ve sıraca (lenf bezi şişliği) tedavisinde kullanılmış, cinsin adı da bu kullanımdan gelmiştir.

Scrophularia cinsi kuzey yarımkürede yaklaşık 200 ve üzeri türle temsil edilir ve Akdeniz havzası ile Batı ve Orta Asya’da özellikle zengindir. Anadolu, cinsin önemli çeşitlilik merkezlerinden biridir ve birçok türü dar yayılışlıdır. Bazı türlerin zehirli bileşikler içerebileceği unutulmamalıdır.