Prolysiopetalum isotropum (Attems, 1903)

Prolysiopetalum isotropum, çiftayaklılar (Diplopoda) sınıfının Callipodida takımına, Schizopetalidae ailesine bağlı bir kırkayak türüdür. Prolysiopetalum cinsinin üyesi olan bu tür, dar bir coğrafi alanda bilinen, az çalışılmış toprak hayvanlarından biridir. Tür ilk olarak yirminci yüzyılın başında tanımlanmıştır ve cinsin bilinen temsilcilerindendir.

Callipodida takımı, vücutları uzun ve silindirik, sırt tarafında belirgin boyuna çıkıntılar (karinalar) taşıyan kırkayaklardan oluşur. Bu takımın üyeleri, çoğu çiftayaklının aksine yalnızca bitki artıklarıyla değil, ölü veya zayıf küçük omurgasızlarla da beslenebilen, görece hareketli hayvanlardır. Vücudun son halkasında bir çift küçük ağ memesi (spinneret) bulunur; deri değiştirme sırasında bu yapılardan salgılanan ipeksi iplikle korunaklı bir bölme hazırlanır. Tehlike anında vücut halkalarındaki savunma bezlerinden kötü kokulu, tahriş edici sıvılar salgılayabilirler; bu salgılar insanlar için tehlikeli değildir ama gözle temasından kaçınmak gerekir.

Schizopetalidae ailesi Akdeniz havzası, Balkanlar ve Anadolu'da özellikle zengindir. Ailenin türleri genellikle orman tabanında, taşların ve yaprak döküntüsünün altında, mağara girişlerinde ve nemli kayalık yamaçlarda yaşar. Türlerin ayrımı büyük ölçüde erkeklerin çiftleşme organına dönüşmüş bacakları (gonopodlar) üzerinden yapılır; bu nedenle dış görünüşten tür tayini çoğu zaman mümkün değildir ve mikroskobik inceleme gerekir.

Çiftayaklılar ilkbahar ve sonbaharın nemli dönemlerinde daha etkindir; kuru yaz aylarını toprağın derin katmanlarında veya taş altlarında geçirirler. Dişiler yumurtalarını toprağa bırakır ve yavrular, her deri değiştirmede yeni halkalar ve bacak çiftleri kazanarak ergin boylarına ulaşır (anamorfik gelişim). Ölü organik maddenin parçalanmasına katkıları ve diğer hayvanlara besin olmaları nedeniyle toprak ekosisteminin önemli bileşenleridir.