Prodicus bilseli Verhoeff, 1940

Prodicus bilseli, kırkayaklar (Diplopoda) sınıfının Chordeumatida takımına ve Anthroleucosomatidae familyasına bağlı bir kırkayak türüdür. Tür Verhoeff, 1940 tarafından bilim dünyasına tanıtılmıştır. Tür adı bilselii yazımıyla da kullanılır ve bu iki ad aynı taksonu ifade eder. Prodicus cinsi bugün çoğu kaynakta Anamastigona cinsi içinde değerlendirilir. Bu cinsin üyeleri küçük, ince yapılı, genellikle soluk renkli kırkayaklardır ve çoğunlukla Balkanlar, Anadolu ve Kafkasya'nın nemli orman ve mağara ortamlarında yaşar. Aşağıda bu grubun genel özellikleri özetlenmiştir.

Anthroleucosomatidae, Chordeumatida takımına bağlı bir kırkayak familyasıdır. Bu takımın üyeleri küçük ya da orta boylu, genellikle birkaç milimetre ile iki-üç santimetre arasında uzunlukta, ince yapılı kırkayaklardır. Sırt halkalarında genellikle duyu kılları (setalar) bulunur ve vücudun arka ucunda ipek salgılayan memecikler (spinneret) yer alır; bu ipeği deri değiştirme ve yumurta bırakma için küçük odacıklar örmekte kullanırlar. Familyanın üyeleri Avrupa'dan Kafkasya ve Orta Asya'ya kadar uzanan bölgelerde, özellikle nemli ormanlarda, dağlık alanlarda ve mağaralarda yaşar; pek çok türün yayılışı dar bir bölgeyle sınırlıdır.

Kırkayaklar (Diplopoda) sınıfının üyeleri, vücut halkalarının çoğunda iki çift bacak taşımalarıyla tanınır; bu özellik, her halkada tek çift bacağı ve zehirli çeneleri bulunan çıyanlardan (Chilopoda) ayırt edilmelerini sağlar. Kırkayaklar zehirli ısırık yapmaz, yavaş hareket eder ve tehlike anında kendilerini korumak için kıvrılır ya da vücut yanlarındaki bezlerden kötü kokulu, tahriş edici salgılar çıkarır. Bu salgılar insan için ciddi bir tehlike oluşturmaz, ancak çıplak elle dokunulduğunda deride renk değişimine veya hafif tahrişe yol açabilir.

Ekolojik açıdan kırkayaklar en önemli toprak ayrıştırıcılarındandır. Çürüyen yaprak, odun ve diğer bitki artıklarını parçalayarak mantar ve bakterilerin işini kolaylaştırır, besin maddelerinin toprağa geri dönmesine ve humus oluşumuna katkıda bulunur. Nem kaybına duyarlı oldukları için gündüzleri taş, kütük ve yaprak döküntüsü altında saklanır, genellikle geceleri ya da yağışlı havalarda etkinleşirler. Yumurtalarını toprağa veya bitki artıkları arasına bırakırlar; yavrular az sayıda halka ve bacakla doğar, her deri değiştirmede yeni halkalar ekleyerek ergin boyuta ulaşır. Türlerin kesin ayrımı çoğunlukla erkeklerin değişikliğe uğramış çiftleşme bacakları olan gonopodların mikroskop altında incelenmesiyle yapılır.

Anadolu, kırkayaklar açısından oldukça zengin bir bölgedir ve pek çok türün yayılışı dar alanlarla sınırlıdır. Bu tür gibi az bilinen kırkayakların dağılımı ve yaşam alanı gereksinimleri, toprak faunası araştırmalarıyla zamanla daha iyi anlaşılmaktadır. Orman örtüsünün, yaprak döküntüsünün ve mağara ortamlarının korunması bu küçük ama ekosistem için önemli canlıların varlığını sürdürmesi açısından büyük önem taşır.