Porcellionides instinctus (Budde-lund, 1885)

Porcellionides instinctus, kabuklular (Crustacea) içinde Isopoda takımının karasal alt takımı Oniscidea'ya ve Porcellionidae grubuna ait bir tespih böceği türüdür. Tür Budde-Lund, 1885 tarafından tanımlanmıştır. Bu gruptaki türlerin kesin tanımı çoğunlukla erkek bireylerin karın üyeleri ve eşey organları gibi ayrıntıların mikroskop altında incelenmesine dayanır; bu nedenle dış görünüşe bakarak türe kadar teşhis genellikle güçtür.

Güncel sınıflandırmalarda bu takson Protracheoniscus cinsi ve Agnaridae familyası altında değerlendirilmektedir. Protracheoniscus türleri genellikle oval, nispeten düz gövdeli ve orta boylu karasal izopodlardır. Bu cinsin üyeleri de vücutlarını tam bir top hâline getiremez ve tehlike anında kaçmayı tercih eder. Karın üyelerinde havayla solunuma yardımcı olan basit yapılar bulunur. Cins özellikle Doğu Avrupa, Kafkasya, Anadolu ve Orta Asya'da çok sayıda türle temsil edilir.

Karasal izopodlar (Oniscidea), kabuklular içinde karaya tamamen uyum sağlamış başlıca gruptur ve halk arasında tespih böceği ya da odun biti olarak bilinir. Gövdeleri baş, yedi halkalı göğüs (pereon) ve kısa bir karın bölümünden oluşur; göğüs halkalarının her birinde bir çift yürüme bacağı bulunur. Başta bir çift belirgin uzun anten, kuyruk ucunda ise bir çift uropod yer alır. Dış iskeletleri kalsiyumca zengindir ve büyüme sırasında iki aşamada, önce arka sonra ön yarı değiştirilerek atılır.

Bu canlılar nem kaybına karşı duyarlı olduklarından gündüzleri taş, kütük, kabuk ve yaprak döküntüsü altında saklanır, geceleri ise beslenmek için ortaya çıkarlar. Başlıca besinleri çürümekte olan bitki artıkları, ölü yapraklar, mantarlar ve mikroorganizma tabakalarıdır. Dişiler yumurtalarını göğüslerinin altındaki kuluçka kesesinde (marsupium) taşır; yavrular bu kesede gelişir ve ergine benzer biçimde, ancak son bacak çiftleri eksik olarak dışarı çıkar. Gelişme doğrudandır, larva evresi yoktur.

Karasal izopodlar, ölü organik maddeyi parçalayarak toprağa karışmasını hızlandırdıkları için ayrışma süreçlerinde ve toprak verimliliğinde önemli rol oynar. Pek çok tür dar bir alanda yayılış gösterir ve özellikle dağlık, karstik bölgelerde yerel türleşme yaygındır. Anadolu, Akdeniz havzasının bu grup açısından en zengin bölgelerinden biridir. İnsanlar için zararsızdırlar; ısırmaz, sokmaz ve zehir taşımazlar.