Polyzoniida

Polyzoniida, kırkayaklar (Diplopoda) sınıfında, emici ağız parçalarına sahip kırkayakları kapsayan Colobognatha grubuna ait bir takımdır. Takımda birkaç familya ve dünya genelinde yaklaşık yüz kadar tür bulunur. Üyeleri Avrupa, Asya, Kuzey ve Güney Amerika ile Avustralya gibi geniş bir alanda yayılış gösterir. Avrupa'da en bilinen türü Polyzonium germanicum'dur.

Polyzoniida üyelerinin gövdesi uzun, yassıca ve çok sayıda halkadan oluşur; sırt kubbeli, karın tarafı düzdür. Başları küçük ve üçgen biçimlidir; ağız parçaları emmeye uyarlanmış olup bir hortum benzeri yapı oluşturabilir. Gözler, eğer varsa, birkaç basit gözden oluşur. Renkleri genellikle soluk sarımsı, kahverengimsi ya da pembemsi tonlardadır. Vücut halkalarının yanlarında savunma salgısı çıkaran bezler bulunur.

Bu takımın türleri çoğunlukla nemli ormanlarda, çürüyen odunların ve kabukların altında, yosunlar ve yaprak döküntüsü içinde yaşar. Emici ağız yapıları nedeniyle mantar dokusu ve sıvılaşmış bitki maddeleriyle beslendikleri düşünülür. Yavaş hareket ederler ve rahatsız edildiklerinde vücutlarını spiral biçiminde kıvırırlar. Bazı türlerde dişinin yumurtaları vücuduyla sararak koruduğu bildirilmiştir.

Polyzoniida, kırkayakların evrimsel ilişkilerini anlamak açısından ilgi çekici bir gruptur. Savunma salgılarında bulunan bazı kimyasal bileşikler bilim insanlarının dikkatini çekmiştir. İnsanlar için tehlikeli değildirler ve doğada organik maddelerin parçalanmasına katkıda bulunurlar.