Polygala supina

Polygala supina, sütotugiller (Polygalaceae) familyasına ait, yere yatık gövdeli, çok yıllık küçük bir otsu bitkidir. Polygala cinsi dünya genelinde birkaç yüz türü kapsayan geniş bir cinstir ve Türkçede bu bitkiler genellikle sütotu olarak anılır. Ad, eskiden bu bitkileri yiyen hayvanların süt verimini artırdığına inanılmasından gelir.

Bu türün gövdeleri odunsu bir kök boğazından çıkar, yere yatık ya da yükselici biçimde yayılır ve genellikle kısa kalır. Yaprakları küçük, almaşık dizilişli, ters yumurtamsı ya da eliptik şekillidir. Sütotlarının çiçekleri kendine özgü bir yapıya sahiptir: beş çanak yaprağın ikisi büyüyüp renklenerek “kanat” adı verilen taç yaprağı benzeri yapılar oluşturur. Gerçek taç yaprakları tabanda birleşir ve alttaki taç yaprağın ucu saçaklı bir uzantı taşır. Polygala supina türünde çiçekler genellikle mavi, mor ya da pembemsi tonlardadır ve kısa salkımlar halinde dizilir.

Tür, Balkanlar, Anadolu ve Kafkasya çevresini içine alan bir bölgede yayılış gösterir. Kuru, taşlı yamaçlar, bozkır alanları, seyrek ormanlık açıklıklar ve dağ çayırları tipik yaşam ortamlarıdır. Çiçeklenme ilkbahar sonundan yaza kadar sürer. Çiçekler başta arılar olmak üzere böcekler tarafından tozlaşır.

Polygala türlerinin tohumları çoğu zaman karıncaları çeken yağlı bir uzantı taşır ve bu sayede karıncalar tarafından taşınarak yayılır. Cinsin bazı türleri halk hekimliğinde balgam söktürücü olarak kullanılmıştır. Türkiye, sütotu türleri bakımından zengin bir ülkedir ve bu türler özellikle bozkır ve dağ bitki örtüsünün renkli unsurları arasındadır. Sütotlarının kendine özgü çiçek yapısı, ilk bakışta baklagillerin kelebek biçimli çiçeklerini andırır; ancak bu benzerlik yakın akrabalıktan değil, benzer tozlayıcılara uyumdan kaynaklanır ve yapısal ayrıntılar incelendiğinde kolayca ayırt edilir.