Polygala monspeliaca

Polygala monspeliaca, sütotugiller (Polygalaceae) familyasına ait tek yıllık, küçük boylu otsu bir bitkidir. Türkçede genel olarak sütotu adıyla bilinen Polygala cinsinin çoğu Akdeniz türü çok yıllık olduğu halde bu tür kısa ömürlü yapısıyla ayrılır. Tür adı, Güney Fransa’daki Montpellier kentine gönderme yapar.

Bitki genellikle 5–30 cm boyundadır; gövdesi ince, dik ve çoğunlukla dalsızdır. Yaprakları almaşık dizilişli, dar şeritsi ya da mızraksıdır. Çiçekler gövde ucunda gevşek salkımlar halinde dizilir ve diğer pek çok sütotu türünün aksine gösterişsiz, yeşilimsi beyaz renktedir. Cinsin tipik özelliği olan kanat biçimli iç çanak yaprakları bu türde de bulunur; bunlar genellikle yeşil damarlı ve uzunca sivri uçludur. Taç yaprakları birleşiktir ve alttaki taç yaprak küçük, saçaklı bir uzantı taşır. Meyve yassı bir kapsüldür.

Tür, Akdeniz havzasının tipik bir bitkisidir ve Güney Avrupa’dan Kuzey Afrika’ya ve Batı Asya’ya kadar yayılış gösterir. Kuru otlaklar, taşlı ve kayalık yamaçlar, makilik ve frigana açıklıkları, çam ormanları altı ve terk edilmiş tarla kenarları tipik yaşam ortamlarıdır. Çiçeklenme ilkbaharda gerçekleşir. Tek yıllık yaşam döngüsü sayesinde Akdeniz ikliminin yaz kuraklığını tohum halinde geçirir.

Sütotu türlerinin tohumları karıncaları çeken yağlı uzantılar taşır; karıncalar tohumları yuvalarına taşıyarak yayılmalarına katkıda bulunur. Göze çarpmayan çiçekleri nedeniyle çoğu zaman gözden kaçan bu tür, Akdeniz otlaklarının zengin tek yıllık bitki topluluklarının bir parçasıdır ve böceklere küçük de olsa besin kaynağı sağlar. Sütotlarının kendine özgü çiçek yapısı, ilk bakışta baklagillerin kelebek biçimli çiçeklerini andırır; ancak bu benzerlik yakın akrabalıktan değil, benzer tozlayıcılara uyumdan kaynaklanır ve yapısal ayrıntılar incelendiğinde kolayca ayırt edilir.