Polygala anatolica

Polygala anatolica, sütotugiller (Polygalaceae) familyasına ait çok yıllık, küçük boylu otsu bir bitkidir. Adından da anlaşılacağı gibi Anadolu ile ilişkilendirilen bu tür, Türkçede genel olarak sütotu adıyla bilinen Polygala cinsine aittir. Cins, dünya genelinde birkaç yüz türle temsil edilir ve hem ılıman hem de tropik bölgelerde yayılış gösterir.

Bu türün gövdeleri genellikle odunsu bir tabandan çok sayıda çıkar, dik ya da yükselici biçimde gelişir ve kısa kalır. Yaprakları almaşık dizilişli, dar mızraksı ya da şeritsidir; alt yapraklar daha geniş olabilir. Çiçekler gövde ucunda salkımlar halinde dizilir ve mor, mavi, pembe ya da beyazımsı tonlarda olabilir. Cinsin tipik özelliği olarak iki iç çanak yaprak büyüyüp renklenerek kanat biçimli yapılar oluşturur; taç yaprakları ise birleşik olup alttaki taç yaprağın ucu saçaklı bir uzantı taşır. Meyve, yassı ve iki gözlü bir kapsüldür.

Tür, Anadolu’nun yanı sıra çevre bölgelerde, özellikle Balkanlar ve Kafkasya yönünde yayılış gösterir. Kuru çayırlar, taşlı yamaçlar, bozkırlar, çalılık ve seyrek orman açıklıkları tipik yaşam ortamlarıdır. Çiçeklenme genellikle ilkbahar sonu ile yaz başında gerçekleşir. Çiçekler arılar ve diğer böcekler tarafından tozlaşır.

Polygala türlerinin tohumları genellikle karıncaların ilgisini çeken besince zengin bir uzantı taşır; karıncalar tohumları yuvalarına taşıyarak bitkinin yayılmasına yardımcı olur. Bazı sütotu türlerinin kökleri halk hekimliğinde öksürük ve balgam söktürücü olarak kullanılmıştır. Türkiye, sütotu türleri bakımından zengin bir ülke olup bu cins bozkır ve dağ bitki örtüsünün dikkat çekici unsurlarından biridir. Sütotlarının kendine özgü çiçek yapısı, ilk bakışta baklagillerin kelebek biçimli çiçeklerini andırır; ancak bu benzerlik yakın akrabalıktan değil, benzer tozlayıcılara uyumdan kaynaklanır ve yapısal ayrıntılar incelendiğinde kolayca ayırt edilir.