Plationus patulus (O.F.Müller, 1786)

Plationus patulus, tekerlekli hayvanlar (Rotifera) şubesinin Ploima takımına bağlı Brachionidae familyasından bir türdür. Rotiferler, ağız çevresindeki kirpikli taç organının çarpışı sırasında dönen bir tekerleği andırmasından adını alan mikroskobik omurgasızlardır. Bu tür uzun süre Brachionus patulus adıyla Brachionus cinsi içinde değerlendirilmiş, daha sonra ayrı bir cins olan Plationus içine alınmıştır.

Plationus patulus'un gövdesi, sırt-karın yönünde belirgin biçimde yassılaşmış, geniş ve sert bir lorika ile örtülüdür; tür adı da yayvan, açık anlamına gelir. Lorikanın ön kenarında çok sayıda, genellikle uzunca dikenler bulunur; arka kenarda da dikenler yer alır. Bu dikenli yapı türü kolay tanınır kılar. Gövdenin arka kısmında, yüzeye tutunmaya yarayan halkalı ve geri çekilebilir bir ayak bulunur.

Bu tür çoğunlukla göletlerin, sığ göllerin ve bataklıkların sucul bitkilerle kaplı kıyı kesimlerinde yaşar; açık sudan çok bitki arasında ve dip yakınında görülür. Sıcak sularda daha bol bulunduğu bilinir. Bakteriler, küçük algler ve organik parçacıklarla beslenir. Rotiferlerin çoğu gibi, uygun koşullarda dişiler partenogenez ile çoğalır.

Plationus patulus, tropikal ve ılıman bölgelerde geniş bir yayılış gösteren kozmopolit bir türdür. Laboratuvarda kolayca yetiştirilebildiği için ekotoksikoloji çalışmalarında, sudaki kirleticilerin etkilerini sınamak amacıyla kullanılan rotiferler arasında yer alır. Doğal ortamda ise sucul besin zincirinin tabanında önemli bir rol oynar.