Pista cristata (O. F. Müller, 1776)

Pista cristata, Terebellidae ailesine ait ve Pista cinsinin en iyi bilinen türlerinden biri olan bir deniz solucanıdır. Göğüs bölgesindeki solungaçları uzun saplar üzerinde taşınır ve uçlarında kırmızı renkli, ponpon benzeri yoğun dal kümeleri oluşturur. Ön kısımdaki çok sayıda uzun tutunaç, hayvan tüpünden çıktığında zemin üzerinde yelpaze gibi yayılır.

Bu ailedeki solucanların en belirgin özelliği, ağzın üst kısmından çıkan ve hayvanın vücut uzunluğunu bile aşabilen, sürekli hareket eden ince tutunaç demetidir. Vücut ön ve arka olmak üzere iki bölgeye ayrılır: kalınca olan ön bölgede kıl demetleri ve kanca biçimli küçük kıllar (uncini) bulunurken, arka bölge daha ince ve yumuşaktır. Çoğu türde göğüs halkalarının üzerinde, kanın taşıdığı oksijen nedeniyle parlak kırmızı görünen dallı solungaçlar yer alır.

Ailenin üyeleri çoğunlukla tüp içinde yaşayan, yerleşik solucanlardır. Tüplerini kum taneleri, kabuk kırıntıları ve çamuru salgıladıkları mukusla birbirine yapıştırarak oluşturur; bu tüpler taşların altında, kaya yarıklarında, deniz çayırlarının köklerinde veya yumuşak zeminde bulunabilir. Beslenme biçimleri dip çökeli beslenmesi olarak adlandırılır: hayvan, tutunaçlarıyla dipteki ince organik maddeyi, bakterileri ve diyatomeleri toplar. Ayrı eşeyli olan bu solucanlarda üreme genellikle yumurta ve spermin suya bırakılmasıyla gerçekleşir; bazı türlerde yumurtalar jelatinli kütleler içinde korunur.

Kumlu ve çamurlu zeminlerde, ağız kısmı kumla örtülü tüpler içinde yaşar. Kuzey Atlantik başta olmak üzere geniş bir yayılışa sahiptir ve Akdeniz'den de bilinir. Türkiye kıyılarındaki dip faunası çalışmalarında kaydedilen çok kıllı solucanlar arasında yer alır.

İnsanlar için herhangi bir tehlike oluşturmayan bu solucanlar, deniz tabanı topluluklarının bileşimini izleyen bilimsel çalışmalarda sıkça kaydedilir; bulundukları ortamın çökel yapısı ve organik madde düzeyi hakkında bilgi verdikleri için çevresel izleme açısından da değerlidir. Tür düzeyinde ayrım, kıl ve kancacıkların biçimi, solungaç yapısı ve vücut halkalarının sayısı gibi ancak mikroskop altında görülebilen özelliklere dayandığından çoğunlukla uzmanlık gerektirir.