Pinguicula crystallina (Yağotu)

Pinguicula crystallina, yağotugiller (Lentibulariaceae) familyasına ait böcekçil bir bitki türüdür. Doğu Akdeniz'e özgü olan tür, ilk olarak Kıbrıs'tan tanımlanmıştır; alt türlerinden biri olan subsp. hirtiflora Yunanistan, Ege adaları ve Güney Anadolu çevresinde yayılış gösterir. Küçük, çok yıllık bir bitkidir; açık yeşil, yumuşak ve kenarları hafifçe kıvrık yapraklarıyla toprak ya da kaya yüzeyinde basık bir rozet oluşturur.

Çiçekleri ince ve tüylü saplar üzerinde tek tek açar. Taç beyazımsıdan açık mora uzanan tonlardadır, çoğunlukla ortasında sarımsı bir leke bulunur ve arkada ince bir mahmuzla sonlanır. Tür adı, bitkinin parlak, adeta kristal gibi görünen yapraklarına gönderme yapar. Çiçeklenme genellikle ilkbahar ve yaz başında görülür.

Pinguicula cinsinin üyeleri böcekçil bitkilerdir. Yapraklarının üst yüzü, sap üzerinde duran yapışkan salgı bezleri ve yüzeye yakın oturan sindirim bezleriyle kaplıdır. Bu bezlerin salgısı yaprağa yağlı ve parlak bir görünüm verir; Türkçede cinse verilen "yağotu" adı da buradan gelir. Yaprağa konan küçük sinekler, sivrisinekler ve diğer ufak eklembacaklılar yapışkan salgıya takılır, ardından salgılanan enzimlerle sindirilir. Böylece bitki, azot ve fosfor bakımından fakir topraklarda eksik besinlerini avından karşılar. Yaprak kenarları bazı türlerde avı sararcasına hafifçe içe kıvrılabilir.

Cinsin türleri genellikle sürekli nemli kalan yerlerde yetişir: kalkerli kayalıkların sızıntılı yüzeyleri, kaynak çevreleri, dere kenarları, nemli çayırlar ve turbalıklar en tipik ortamlarıdır. Çiçekler ince ve yapraksız saplar üzerinde tek tek açar; taç iki dudaklı, arkada bir mahmuzla sonlanır ve tozlaşma çoğunlukla küçük böceklerle olur. Bu tür yaşam alanları kuraklaşma, su kaynaklarının kaptajı, otlatma ve yol yapımı gibi etkilere karşı hassastır; bu nedenle dar yayılışlı yağotu türleri doğa koruma açısından önem taşır.