Pedicularis comosa

Pedicularis comosa, sarı ya da soluk sarı çiçekleriyle tanınan, yarı parazit, çok yıllık bir Pedicularis türüdür. Çiçekler gövde ucunda sık, püsküllü görünümlü bir başakta toplanır; tür adındaki “comosa” (saçlı, püsküllü) ifadesi de bu görünüme işaret eder. Güneydoğu ve Orta Avrupa'dan Asya içlerine uzanan geniş bir alanda, kuru ve taşlık dağ çayırlarında, orman açıklıklarında yetişir; ilkbahar sonu ve yaz başında çiçeklenir.

Pedicularis, Canavarotugiller (Orobanchaceae) familyasına ait, çoğunlukla çok yıllık otsu bitkilerden oluşan büyük bir cinstir. Üyeleri yarı parazittir: yeşil yapraklarıyla fotosentez yapabilirler, ancak kökleriyle çevrelerindeki otsu bitkilerin, özellikle buğdaygillerin köklerine bağlanarak su ve mineral madde alırlar. Yapraklar genellikle derin biçimde parçalı, eğrelti yaprağını andıran tüysü bir yapıdadır.

Çiçekler gövde ucunda başak ya da salkım biçiminde toplanır. Taç iki dudaklıdır; üst dudak (miğfer) çoğu türde kask gibi kıvrık ve yanlardan basıktır, bazı türlerde ise gaga biçiminde uzar. Taç rengi türe göre sarı, krem, pembe, kırmızımsı ya da koyu mor olabilir. Tozlaşma büyük ölçüde bombus arılarıyla gerçekleşir; çiçeklerin karmaşık yapısı, bu iri arıların taşıdığı polenin belirli noktalarda bırakılmasını sağlar. Meyve, çok sayıda tohum içeren basık bir kapsüldür.

Cins dünyada 500'den fazla türle Kuzey Yarımküre'nin ılıman, kuzey ve dağlık bölgelerinde yayılış gösterir; en büyük çeşitlilik Himalayalar ve Çin dağlarındadır. Türler genellikle dağ çayırlarında, alpin kuşakta, nemli otlaklarda ve bataklık kenarlarında yaşar. Konak bitkilerin gelişimini sınırlayarak çayır topluluklarının yapısını etkiledikleri bilinir. Bazı türlerin hayvanlar için zehirli olabileceği belirtilir.

Türkiye, Kafkasya ve İran dağlarıyla birlikte cinsin Batı Asya'daki önemli yayılış alanlarından birini oluşturur. Bu bölgedeki türlerin önemli bir kısmı dar yayılışlıdır ve yalnızca belirli dağ sistemlerinin yüksek kesimlerinde bulunur. Yarı parazit yaşam biçimleri, konak bitkilere ve özgül tozlaşıcılara bağımlılıkları nedeniyle bu türler, otlatma baskısı, çayırların bozulması ve iklim değişikliği gibi etkilere karşı duyarlıdır. Kültüre alınmaları da yarı parazit oldukları için oldukça güçtür.