Palinurus elephas

Genel Bilgi

Palinurus elephas Akdeniz Atlantik’in doğu kıyıları ve Kuzeybatı Afrika açıklarında yayılım gösteren dikenli ıstakoz türüdür Türkiye’de özellikle Ege ve Akdeniz kıyılarında bulunur Taşlık kayalık zeminleri ve deniz mağaralarını tercih eder Gece aktif hale gelir gündüz ise oyuklarda ve kayaların altında saklanır Ticari olarak önemli bir deniz ürünüdür Etinin lezzeti nedeniyle yüksek ekonomik değere sahiptir

Taksonomi

Alem Animalia

Şube Arthropoda

Sınıf Malacostraca

Takım Decapoda

Familya Palinuridae

Cins Palinurus

Tür Palinurus elephas Fabricius 1787

Morfolojik Özellikler

Vücut uzun ve silindirik yapıdadır

Renk genellikle kırmızımsı kahverengi turuncu ve mor tonlardadır

Baş kısmında dikenler belirgin ve kalındır

Antenler uzun ve güçlüdür gövde boyunun birkaç katına ulaşabilir

Gerçek kıskaçları yoktur ön bacaklar kalın ve güçlüdür

Gözler sap üzerinde taşınır ve ışığa duyarlıdır

Yetişkin bireyler 30 ila 50 cm uzunluğa kadar ulaşabilir

Habitat ve Ekoloji

Taşlık ve kayalık deniz tabanlarında 5 ila 200 metre derinlikte yaşar

Gündüz kayaların altında ve oyuklarda saklanır

Gece beslenmeye çıkar küçük yumuşakçalar kabuklular ve leşlerle beslenir

Nemli mağara girişlerinde ve kıyıya yakın alanlarda da görülebilir

Zehirlilik Durumu

ZEHİRLİ DEĞİL

Palinurus elephas insanlara zararsızdır Zehri bulunmaz Etleri güvenle tüketilebilir Ancak taze olmayan bireylerin etinde bakteriyel toksinler oluşabileceğinden gıda güvenliği açısından dikkat edilmelidir

Ekonomik ve Ekolojik Önemi

Yüksek ticari değere sahip bir deniz kabuklusudur

Yoğun avlanma nedeniyle popülasyonlarında azalma görülmektedir

Av yasağı dönemlerinde ve belirli boy sınırlamalarıyla korunmaktadır

Ekosistemde leşçi rolüyle madde döngüsüne katkı sağlar

Koruma Durumu

Aşırı avlanma ve habitat tahribatı tür için ciddi tehdit oluşturmaktadır

Avrupa ve Türkiye kıyılarında koruma altındadır

IUCN tarafından Hassas (Vulnerable) kategorisinde sınıflandırılmıştır

Kaynaklar

Fabricius JC 1787 Mantissa Insectorum

Holthuis LB 1991 Marine Lobsters of the World FAO Species Catalogue

Froglia C 2002 The Spiny Lobsters of the Mediterranean

Bilecenoğlu M Kaya M Cihangir B Çiçek E 2014 Türkiye Deniz Kabukluları

IUCN Red List 2024 Palinurus elephas değerlendirmesi

Fotoğraf: https://en.wikipedia.org/wiki/Palinurus_elephas#/media/File:Monaco.Mus%C3%A9e_oc%C3%A9anographique089.jpg