Orobanche aegyptiaca

Orobanche aegyptiaca, canavar otugiller (Orobanchaceae) familyasına ait klorofilsiz, tam parazit bir bitkidir. Güncel sınıflandırmada çoğunlukla Phelipanche aegyptiaca adıyla anılır. Türkçede Mısır canavar otu olarak da bilinir ve tarım açısından dünyanın en önemli parazit yabani otlarından biridir.

Yeşil yaprakları bulunmaz; toprak üstünde yalnızca çiçeklenme döneminde 10–40 cm kadar boylanabilen, genellikle dallanan, soluk renkli bir gövde görülür. Gövde üzerinde küçük, pul biçimli yapraklar bulunur. Çiçekler gevşek başaklar halinde dizilir; taç borumsu, iki dudaklı ve mavi ile mor tonlarındadır. Dallanmış gövde ve mavi-mor çiçekler, Phelipanche grubunu Orobanche türlerinin çoğundan ayırmaya yardımcı olur.

Tam parazit olan bu bitki, kökleri aracılığıyla konakçının köklerine bağlanarak su ve besin maddelerinin tamamını ondan alır. Çok geniş bir konakçı yelpazesine sahiptir; domates, patlıcan, patates, tütün, ayçiçeği, kavun, karpuz, havuç, mercimek ve nohut gibi pek çok kültür bitkisini parazitler. Bir bitki on binlerce toz büyüklüğünde tohum üretebilir; bu tohumlar toprakta yıllarca canlı kalabilir ve konakçı kökünden gelen kimyasal sinyallerle çimlenir.

Tür Doğu Akdeniz, Orta Doğu ve Orta Asya’da yaygındır ve sulu tarım alanlarında ciddi verim kayıplarına neden olur. Türkiye’de de özellikle sebze ve endüstri bitkisi tarlalarında bilinen bir zararlıdır. Mücadelesi zordur; ekim nöbeti, temiz tohum kullanımı ve dayanıklı çeşitler başlıca yöntemlerdir.