Orchis purpurea subsp. caucasica

Orchis purpurea subsp. caucasica, orkidegiller (Orchidaceae) familyasının Orchis cinsine bağlı, Avrupa'da "hanım orkidesi" olarak bilinen Orchis purpurea türünün doğulu bir alt türüdür. Adından da anlaşılacağı gibi Kafkasya ve çevresiyle ilişkilendirilir; ana türden bazı çiçek özellikleriyle ayrılır.

Orchis purpurea, cinsin en iri ve gösterişli türlerinden biridir. Gövdesi sağlam, yaprakları geniş, parlak yeşil ve gövde dibinde toplanmıştır. Çiçek durumu silindir biçimli ve sık çiçeklidir. Çanak ve taç yaprakları birleşerek koyu mor ile kahverengimsi kırmızı renkte bir miğfer oluşturur. Dudak açık pembe ya da beyazımsıdır, küçük mor püsküllerle beneklidir ve bir eteği giymiş insan figürünü andıracak şekilde loplara ayrılmıştır. Alt türde çiçek rengi ve dudak biçimi bakımından farklılıklar görülür.

Tür nektar üretmez; tozlaşmayı aldatılan çeşitli arılar ve sinekler yapar. Yumrular aracılığıyla yıllarca yaşayabilir, ancak her yıl çiçek açmayabilir. Kalkerli topraklarda, ormanlık alanların kenarlarında, açıklıklarda, çalılıklarda ve yarı gölgeli yamaçlarda yetişir; ilkbahar sonu ile yaz başında çiçeklenir.

Orchis purpurea türü Avrupa'dan Anadolu ve Kafkasya'ya kadar yayılış gösterir; bu alt tür ise doğu kesimlerde, Kafkasya, kuzey İran ve kuzeydoğu Anadolu çevresinde bulunur. Tüm yabani orkideler gibi CITES sözleşmesiyle koruma altındadır. Orman açıklıklarının kapanması, yaşam alanı kaybı ve salep amaçlı yumru toplanması bu orkide için başlıca tehditlerdir.