Orchis papilionacea subsp. palaestina

Orchis papilionacea subsp. palaestina, günümüzde Anacamptis papilionacea içinde değerlendirilen ve kelebek orkidesinin doğu Akdeniz'e özgü bir formu olarak bilinen orkide taksonudur. Salepgiller (Orchidaceae) familyasından yumrulu, çok yıllık bir otsu bitkidir.

Kelebek orkidesi grubunun bitkileri genellikle 15–40 cm boyundadır. Yaprakları dar, mızrak biçimli ve lekesizdir. Gevşek çiçek durumu az sayıda, iri ve gösterişli çiçek taşır. Sepal ve petaller kırmızımsı mor renkte ve koyu damarlıdır, kanat gibi bir başlık oluşturur; “kelebek” adı bu görünüşten gelir. Dudak tek parçalı, geniş, yelpaze biçimli ve pembe ile kırmızı tonlarındadır; üzerinde koyu çizgiler ya da noktalar bulunur. Mahmuz aşağıya yöneliktir.

Kurak otlaklarda, maki ve frigana arasında, seyrek çam ormanlarında, çoğunlukla kireçli topraklarda yetişir. Çiçeklenme ilkbahardadır. Çiçekleri nektar üretmez; bazı yalnız yaşayan arıları aldatarak tozlaşır.

Anacamptis cinsi, genetik çalışmalardan sonra eskiden Orchis içinde yer alan bazı türlerin (morio, papilionacea, coriophora, laxiflora, palustris grupları gibi) aktarıldığı bir cinstir. Cinsin üyeleri Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya'da yayılış gösterir ve çiçekleri çoğunlukla arılar, bombus arıları ve diğer böceklerle tozlaşır. Pek çok türün çiçeği nektar üretmez; tozlaştırıcıları nektarlı çiçeklere benzeyen görünüşleriyle aldatır.

Salepgillerin çoğu gibi bu bitkiler de toprak altında iki yumru taşıyan çok yıllık otsulardır. Tohumları son derece küçüktür ve çimlenmek için topraktaki mikorizal mantarlarla ortaklığa gereksinim duyar; bu nedenle yetiştirilmeleri zordur. Anadolu'da bu grubun yumruları geleneksel olarak salep yapımında kullanılmış, aşırı toplama birçok türün yerel olarak azalmasına yol açmıştır. Yaşam alanlarının tarıma açılması, sulak alanların kurutulması ve aşırı otlatma da önemli tehditlerdir. Bütün orkideler CITES kapsamında koruma altındadır ve doğadan sökülmeleri yasaktır.