Orchis coriophora

Orchis coriophora, günümüzde çoğunlukla Anacamptis coriophora adıyla bilinen, salepgiller (Orchidaceae) familyasından yumrulu, çok yıllık bir orkide türüdür. Türkçe kaynaklarda tahtakurusu orkidesi olarak anılır; bu ad, bazı formlarının çiçeklerinin tahtakurusunu andıran keskin, hoş olmayan kokusundan gelir.

Bitki genellikle 15–40 cm boyundadır. Gövdenin alt kısmında dar, mızrak biçimli yapraklar bulunur. Sık, silindirik başak çiçek durumunda çok sayıda küçük çiçek yer alır. Çiçeklerin sepal ve petalleri birleşerek miğfer biçimli bir başlık oluşturur; dudak üç parçalıdır ve kısa, aşağıya yönelmiş bir mahmuz taşır. Renk kırmızımsı kahverengiden pembe ve yeşilimsiye kadar değişir. Türün güzel kokulu bir formu da vardır.

Nemli çayırlar, otlaklar, maki açıklıkları ve seyrek ormanlık alanlarda yetişir; ilkbahar sonu ile yaz başında çiçek açar. Çiçekleri nektar üretir ve başta arılar olmak üzere çeşitli böceklerce tozlaşır.

Tür Avrupa'dan Kuzey Afrika'ya, Akdeniz havzasından Batı Asya'ya kadar geniş bir alanda yayılır; Türkiye'de de bulunur. Orta ve Kuzey Avrupa'da sulak çayırların yok olmasıyla birçok yerde ciddi biçimde azalmıştır. Tüm orkideler gibi CITES kapsamında koruma altındadır; salep için yumru toplanması Türkiye'deki önemli tehditlerden biridir.

Anacamptis cinsi, genetik çalışmalardan sonra eskiden Orchis içinde yer alan bazı türlerin (morio, papilionacea, coriophora, laxiflora, palustris grupları gibi) aktarıldığı bir cinstir. Cinsin üyeleri Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya'da yayılış gösterir ve çiçekleri çoğunlukla arılar, bombus arıları ve diğer böceklerle tozlaşır. Pek çok türün çiçeği nektar üretmez; tozlaştırıcıları nektarlı çiçeklere benzeyen görünüşleriyle aldatır.