Ophrys x macrostachys

Ophrys x macrostachys, salepgiller ailesi Orchidaceae içinde yer alan Ophrys cinsine ait melez kökenli bir orkide taksonudur. Adındaki x işareti, bitkinin iki farklı Ophrys türünün doğal olarak çaprazlanmasıyla ortaya çıktığını gösterir. Bu tür melezler, ebeveyn türlerin bir arada yetiştiği yerlerde zaman zaman kendiliğinden oluşur.

Ophrys cinsi, halk arasında arı orkideleri ya da böcek orkideleri olarak bilinir. Bu orkidelerin en belirgin özelliği, çiçeğin dudak adı verilen alt yaprağının şekil, renk, tüylülük ve hatta koku bakımından belirli bir böceğin dişisini taklit etmesidir. Erkek arılar bu çiçeği eş sanarak üzerine konar ve bu sırada polen kütlelerini bir çiçekten diğerine taşır. Bu tozlaşma biçimine aldatıcı ya da cinsel taklit yoluyla tozlaşma denir. Melez bitkiler genellikle ebeveyn türlerin özellikleri arasında geçiş gösteren dudak desenleri ve renkleri taşır.

Cinsin üyeleri çok yıllık, yumrulu otsu bitkilerdir. Sonbahar ve kış aylarında toprağın üzerinde bir yaprak rozeti oluşturur, ilkbaharda ise birkaç çiçekli bir çiçek sapı geliştirir. Genellikle kireçli topraklarda, çayırlarda, makiliklerde, frigana alanlarında ve açık çam ormanlarında yetişirler. Tohumları son derece küçüktür ve çimlenebilmek için topraktaki belirli mantarlarla ortak yaşama ihtiyaç duyar.

Ophrys cinsi Akdeniz havzasında en zengin çeşitliliğe ulaşır ve Türkiye bu cinsin önemli merkezlerinden biridir. Tüm orkideler gibi bu bitkiler de yaşam alanı kaybı, aşırı otlatma ve salep amacıyla yumrularının sökülmesi nedeniyle baskı altındadır. Yabani orkideler uluslararası CITES sözleşmesi kapsamında koruma altındadır ve doğadan toplanmamaları gerekir. Orkidelerin korunması için en etkili yol, yetiştikleri çayır ve makilik alanların bozulmadan korunması, yumruların doğadan sökülmemesi ve bitkilerin yalnızca yerinde gözlemlenip fotoğraflanmasıdır; bu küçük özen, gelecek yıllarda da bu çiçeklerin aynı yerlerde açmasını sağlar.