Ophrys sphegodes subsp. catalcana

Ophrys sphegodes subsp. catalcana, orkidegiller (Orchidaceae) familyasının Ophrys cinsine bağlı, erken örümcek orkidesi olarak bilinen Ophrys sphegodes türünün bir alt türüdür. Adını İstanbul'un Çatalca bölgesinden alır ve Trakya'ya özgü bir orkide olarak tanımlanmıştır. Bazı yazarlar onu ayrı bir tür (Ophrys catalcana) olarak kabul eder.

Yumrulu, çok yıllık, otsu bir bitkidir. Yaprakları gövdenin dibinde rozet oluşturur, çiçek gövdesinde az sayıda çiçek bulunur. Çiçekleri Ophrys sphegodes grubunun genel görünümünü taşır: çanak yaprakları yeşilimsi ya da hafifçe renkli, dudak (labellum) yuvarlakça, kadifemsi ve koyu kahverengidir; üzerinde parlak, mavimsi bir desen bulunur. Alt türü ana türden ayıran ayrıntılar özellikle dudak biçimi ve desenindeki farklarla ilgilidir.

Ophrys cinsinin bütün üyeleri gibi tozlaşmada cinsel aldatmaca kullanır; çiçek, belirli yalnız yaşayan arı türlerinin dişilerini koku ve görünüşüyle taklit eder ve erkek arıların çiçeğe konarak polinyumları taşımasını sağlar. Bu özelleşmiş ilişki, cinste çok sayıda yerel formun ve alt türün ortaya çıkmasına katkıda bulunmuştur. Genellikle açık çayırlarda, otlaklarda, çalılık kenarlarında ve seyrek ormanlık alanlarda yetişir; ilkbaharda çiçeklenir.

Dar yayılışlı bir bitki olduğundan yaşam alanlarındaki değişikliklere karşı hassastır. Trakya'da kentleşme, tarım alanlarının genişlemesi ve otlakların bozulması bu tür yerel formları tehdit eder. Tüm yabani orkideler gibi CITES kapsamında korunur ve yumrularının salep amacıyla sökülmesi yasal olarak sınırlandırılmıştır.