Ophrys mammosa

Ophrys mammosa, salepgiller (Orchidaceae) familyasından arı orkideleri (Ophrys) cinsine ait bir türdür. Genellikle 20–40 cm boyunda olur. Dış çiçek örtüsü yaprakları yeşil ya da pembemsi-yeşil, dudak yaprağı ise iri, koyu kahverengi-mor ve kadifemsidir; tabanında memeye benzeyen iki belirgin çıkıntı bulunur, tür adı da buradan gelir. Dudak üzerinde mavimsi, H ya da X biçimli bir desen yer alır.

Ophrys türleri, dudak (labellum) yapraklarının şekli, rengi, tüylülüğü ve kokusuyla dişi böcekleri taklit eder. Erkek arılar çiçeği dişi sanarak çiftleşmeye çalışır ve bu sırada polen kütlelerini (polinyum) taşıyarak tozlaşmayı sağlar. Bu "yalancı çiftleşme" ile tozlaşma, cinsin en bilinen özelliğidir. Bitkiler toprak altında yumrular taşır; yaprakları tabanda rozet oluşturur.

Balkanlar, Ege Adaları, Anadolu ve Doğu Akdeniz'de yayılış gösterir; Türkiye'de yaygın Ophrys türlerinden biridir. Çayırlar, makilikler, açık çam ormanları ve taşlık yamaçlarda yetişir; ilkbaharda çiçeklenir. Sitede Osmaniye ilinde kaydedilmiştir.

Türkiye'deki tüm yabani orkideler gibi yumruları salep yapımı için toplandığından baskı altındadır ve CITES kapsamında koruma altındadır; doğadan sökülmemelidir.