Ophrys amanensis subsp. antalyensis

Ophrys amanensis subsp. antalyensis, orkidegiller (Orchidaceae) familyasının Ophrys cinsinde yer alan ve adını Antalya’dan alan bir alt türdür. Amanos Dağları’ndan tanımlanan Ophrys amanensis türünün Batı Toroslar bölgesindeki popülasyonlarını temsil eder. Ana türden çiçek boyutu, dudak biçimi ve çiçeklenme zamanı gibi küçük farklarla ayrılır; bu tür ince ayrımlar Ophrys sistematiğinde sık görülür.

Ophrys cinsinin en dikkat çekici özelliği, dudak (labellum) adı verilen alt taç yaprağının belirli böceklerin dişilerini şekil, renk, tüylülük ve koku bakımından taklit etmesidir. Erkek böcekler çiçeği dişi sanarak üzerine konar ve çiftleşmeye çalışır; bu sırada polen kütleleri (polinyumlar) başlarına ya da karınlarına yapışır ve başka bir çiçeğe taşınır. Bu tozlaşma biçimine yalancı çiftleşme (psödokopülasyon) denir ve her türün genellikle yalnızca bir ya da birkaç böcek türüyle ilişkili olması, cinste çok sayıda yakın akraba türün ortaya çıkmasına yol açmıştır.

Cinsin üyeleri toprak altında yuvarlak yumrular taşıyan çok yıllık otsu bitkilerdir. Sonbahar ve kışın bir yaprak rozeti oluşturur, ilkbaharda çiçeklenir ve yaz kuraklığında toprak üstü kısımları kuruyarak yumru hâlinde dinlenmeye geçerler. Tohumları toz kadar küçüktür ve çimlenebilmek için topraktaki mikorizal mantarlarla ortak yaşama gereksinim duyar. Genellikle kireçli topraklarda, makilik ve frigana alanlarında, seyrek çam ormanlarında, çayırlarda ve terk edilmiş zeytinliklerde yetişirler.

Tüm orkideler gibi bu tür de CITES sözleşmesi kapsamında koruma altındadır. Salep üretimi için yumruların toplanması, yaşam alanlarının tarım, yapılaşma ve aşırı otlatma nedeniyle yok olması, Akdeniz havzasındaki Ophrys topluluklarını tehdit eden başlıca etkenlerdir. Bitkiyi doğada sökmek yerine fotoğraflamak, popülasyonların korunmasına katkı sağlar.