Lilum martagon

Bu kayıttaki ad, Lilium martagon adının yazım hatalı biçimidir. Lilium martagon, lalegiller (Liliaceae) familyasından, Avrupa'dan Sibirya ve Moğolistan'a kadar geniş bir alanda yayılış gösteren bir zambak türüdür. Çiçeklerinin tepalleri geriye doğru kıvrılarak bir sarığı andırdığından İngilizcede “Türk başlığı zambağı” olarak da anılır.

Bitki 1–2 metreye kadar boylanabilir. Yaprakları gövde üzerinde halkalar halinde dizilir. Gövdenin ucunda çok sayıda sarkık çiçek bulunur; çiçekler genellikle pembemsi mor renkli ve koyu benekli olup tepaller belirgin biçimde geriye kıvrıktır. Uzun başçıklar (anterler) çiçeğin dışına sarkar. Toprak altında sarımsı, pullu bir soğanı vardır.

Tür nemli ormanlarda, orman açıklıklarında, dağ çayırlarında ve çalılıklarda, kireçli topraklarda sıkça yetişir; yaz başı ve ortasında çiçeklenir. Çiçekleri özellikle akşam ve gece güçlü koku yayar ve başta şahin güveleri olmak üzere uzun hortumlu güvelerce tozlaşır. Meyvesi çok tohumlu bir kapsüldür ve tohumdan çiçek veren bitki oluşması birkaç yıl alır.

Lilium cinsi dünyada yaklaşık yüz tür içerir ve birçok türü süs bitkisi olarak yetiştirilir. Lilium martagon da bahçelerde uzun zamandır kullanılan bir türdür. Zambak türleri kediler için oldukça zehirlidir. Doğal popülasyonlar çiçek ve soğan toplanması ile yaşam alanı kaybından etkilenebilir; bazı ülkelerde tür koruma altındadır. Bahçede yetiştirilen bitkiler zamanla doğallaşarak yayılabilir; tohumla çoğaltılması sabır gerektirse de uzun ömürlü ve dayanıklı bir bitkidir. Türün çok sayıda alt türü ve beyaz çiçekli formları tanımlanmıştır; renk ve beneklenme bakımından popülasyonlar arasında belirgin farklar görülebilir. Soğanının pulları ayrılarak da çoğaltılabilir.