Iris unguicularis

Iris unguicularis, süsengiller (Iridaceae) familyasına ait, rizomlu ve çok yıllık otsu bir süsen türüdür. Kış ortasında açan çiçekleriyle süsenler arasında ayrı bir yere sahiptir ve İngilizcede Cezayir süseni ya da kış süseni olarak bilinir. Tür, birkaç alt türe ayrılır.

Bitki sık ve çimen görünüşlü öbekler oluşturur. Yaprakları dar, uzun, sert ve koyu yeşildir; çoğu zaman çiçeklerden daha uzundur, bu yüzden çiçekler yaprakların arasında kısmen gizli kalır. Çiçekleri leylak ile mor arasındaki tonlarda, hoş kokulu ve narindir. Dış taç parçalarının orta kısmında beyaz zemin üzerinde mor damarlar ve sarı bir orta şerit bulunur. Çiçeğin sapı çok kısadır; çiçek, oldukça uzun bir taç tüpü sayesinde yerden yükselir. Tür adı, taç parçalarının tırnak biçimli dar tabanına gönderme yapar.

Çiçeklenme sonbahar sonundan ilkbahar başına kadar sürer ve kış aylarının ılık günlerinde yoğunlaşır. Kuru, taşlı yamaçlarda, kayalık yerlerde, çam ve maki alanlarının açıklıklarında yetişir. Yaz kuraklığına dayanıklıdır; sıcak ve güneşli, iyi drene olan toprakları sever. Çiçekleri arılar gibi kışın da etkin olan böcekler tarafından ziyaret edilir.

Doğal yayılışı Kuzey Afrika'dan Doğu Akdeniz'e kadar uzanır; Yunanistan, Girit ve Güneybatı Anadolu'da da bulunan formlar genellikle ayrı alt türler olarak değerlendirilir. Kış aylarında çiçek vermesi nedeniyle Avrupa'da ılıman iklimli bahçelerde sevilen bir süs bitkisidir. Doğal ortamlarında çok yerde yaygındır, ancak dar yayılışlı alt türleri yaşam alanı kaybına karşı hassastır.