Iris unguicularis subsp. carica var. carica

Iris unguicularis subsp. carica var. carica, süsengiller (Iridaceae) familyasından, kış süseni olarak da bilinen Iris unguicularis türünün bir varyetesidir. Adını Güneybatı Anadolu'daki tarihî Karya bölgesinden alır ve bu alttürün tip varyetesidir; Batı ve Güneybatı Anadolu'nun kayalık, çalılık alanlarıyla ilişkilendirilir.

Iris unguicularis, Akdeniz çevresinde yayılan, kışın ve ilkbaharın başında çiçek açan bir süsen türüdür. Kısa rizomlardan gelişen, dar ve sert yapraklardan oluşan yoğun öbekler meydana getirir. Çiçeklerinin gerçek bir gövdesi yoktur; uzun çiçek örtüsü tüpü çiçeği yaprakların arasından yukarı taşır. Çiçekler leylak ya da mor renkli, hafif kokuludur ve dış parçaların ortasında sarı bir şerit bulunur. Tür; Kuzey Afrika, Yunanistan, Anadolu ve Doğu Akdeniz kıyılarında kurak çalılıklarda ve kayalık yerlerde yetişir. Iris unguicularis subsp. carica ise daha kısa yapraklı, küçük yapılı bitkilerden oluşur ve Doğu Akdeniz'de yayılır.

Iris cinsi, süsengiller (Iridaceae) familyasının en tanınmış ve en kalabalık cinslerinden biridir; dünya genelinde iki yüzü aşkın türü vardır ve çoğu Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde yayılır. Süsenlerin çiçekleri üçlü simetriye sahiptir: dışa ve aşağı kıvrılan üç dış parça (sarkık yapraklar), dik duran üç iç parça ve taç yaprağına benzeyen üç yassı dişicik dalı bulunur. Tozlayıcı böcekler dış parça ile dişicik dalı arasındaki dar geçide girerek tozlaşmayı sağlar.

Süsenler bahçe bitkisi olarak çok eski çağlardan beri yetiştirilir; bazı türlerin rizomlarından elde edilen kokulu madde parfümeride kullanılmıştır. Bitkinin özellikle rizom ve soğanları ise tahriş edici maddeler içerdiğinden yenmemelidir. Türkiye, Anadolu'nun çeşitli iklim ve toprak koşulları sayesinde süsen türleri bakımından zengin bir ülkedir. Doğal türlerin bir kısmı dar yayılışlıdır; soğan ve rizom toplanması, otlatma ve yaşam alanı kaybı bu bitkileri tehdit eder.