Iris tuberosa

Iris tuberosa, günümüzde çoğunlukla Hermodactylus tuberosus adıyla da anılan, süsengiller (Iridaceae) familyasına ait yumrulu ve çok yıllık otsu bir bitkidir. Uzun süre kendi adını taşıyan ayrı bir cins içinde değerlendirilmiş, sonraki çalışmalarla yeniden Iris cinsine dahil edilmiştir. İngilizcede dul süseni olarak bilinir.

Bitki 20–40 cm kadar boylanabilir. Toprak altında parmak biçimli, uzunca yumrular bulunur. Yaprakları dar, uzun ve kesitte dört köşelidir; çoğu zaman çiçek sapından daha uzundur. Çiçekleri tek tek açar ve dikkat çekici bir renk düzenine sahiptir: taç parçaları yeşilimsi sarı ya da zeytin yeşilidir, dış taç parçalarının uç kısmı ise koyu kahverengi, mora çalan ya da neredeyse siyah kadifemsi bir renktedir. Çiçekler hafif kokuludur.

Kış sonu ve ilkbaharda, genellikle şubat ile nisan arasında çiçeklenir. Kuru çayırlarda, taşlı yamaçlarda, maki ve frigana alanlarında, zeytinlik ve tarla kenarlarında yetişir. Yaz kuraklığını toprak altındaki yumrularıyla geçirir; toprak üstü kısımları sıcak aylarda kurur. Yumrular aracılığıyla vejetatif olarak da çoğalabilir ve uygun yerlerde öbekler oluşturur.

Akdeniz havzasına özgü bir bitkidir; Güney Avrupa'dan Kuzey Afrika'ya ve Doğu Akdeniz'e kadar yayılış gösterir, Türkiye'nin Akdeniz ve Ege kıyılarında da bulunur. Alışılmadık renkleri nedeniyle bahçelerde süs bitkisi ve kesme çiçek olarak yetiştirilir. Süsengillerin birçok türü gibi yumruları da tüketime uygun kabul edilmez.