Iris spuria

Iris spuria, süsengiller (Iridaceae) familyasına ait, kök saplı (rizomlu) ve sakalsız bir süsen türüdür. Kendi adını taşıyan Spuriae grubunun tip türüdür; bu grup uzun boylu, dar yapraklı ve tuzlu ya da nemli topraklara uyum sağlamış süsenleri içerir.

Bitki genellikle 30–80 cm boyundadır; uzun, dar ve sert yaprakları kuruduğunda belirgin bir koku yayabilir. Dik çiçek sapları birkaç çiçek taşır. Çiçekler çoğunlukla açık mavi ile mor arasında renklidir; dış parçalar uzun, dar bir sap kısmı ve geniş bir uç kısımdan oluşur ve sakal içermez. Iris cinsi, süsengiller (Iridaceae) familyasının en tanınmış ve en kalabalık cinsidir; dünyada yaklaşık 300 tür içerir ve Türkiye bu cinsin önemli çeşitlilik merkezlerinden biridir. Süsen çiçekleri üçlü simetrisiyle kolayca tanınır: dışa ve aşağıya kıvrılan üç dış parça (sarkık yapraklar), çoğunlukla dik duran üç iç parça (dik yapraklar) ve dişicik borusunun yaprak benzeri üç kolu, her biri bir başçığı örten ayrı bir tozlaşma birimi oluşturur.

Tür, nemli ve çoğu zaman tuzlu çayırlarda, sulak alan kenarlarında ve kıyı bataklıklarında yetişir; tuza karşı dayanıklılığıyla dikkat çeker. İlkbahar sonu ile yaz başında çiçek açar. Yayılış alanı Avrupa'dan Kafkasya, İran ve Orta Asya'ya kadar uzanır ve birçok alttürle temsil edilir. Süsen çiçekleri başta arılar olmak üzere böceklerle tozlaşır; dış parçalardaki damarlar, lekeler, sakal ya da ibik benzeri yapılar böcekleri nektara ve başçıklara yönlendiren işaretler olarak görev yapar. Meyve üç gözlü bir kapsüldür ve olgunlaşınca açılarak çok sayıda tohumu dağıtır. Yeraltı organları sayesinde bitki kurak yaz aylarını ya da soğuk kışı toprak altında geçirebilir.

Tuzlu çayırların kurutulması ve tarıma açılması nedeniyle Avrupa'nın bazı bölgelerinde nadirleşmiştir. Yabani süsen türleri, gösterişli çiçekleri nedeniyle doğadan sökülerek toplanma, otlatma ve yaşam alanlarının tarıma ya da yapılaşmaya açılması gibi baskılarla karşı karşıyadır. Dar yayılışlı türlerin korunması için doğal popülasyonlara dokunulmaması, bahçe için yalnızca üretimden elde edilmiş bitkilerin tercih edilmesi önemlidir. Cins, bahçecilikte de büyük değere sahiptir ve pek çok türü melezleme çalışmalarında kullanılmıştır.